واژه «جِعَه» در زبان عربی و متون قدیمی فارسی به نوعی نوشیدنی حاصل از جو اطلاق میشود که ماهیتی مستکننده دارد و در گذشته به عنوان یکی از انواع شرابهای ساختهشده از غلات شناخته میشد. این واژه به مایعی اشاره دارد که از تخمیر یا فرآوری جو به دست میآمده و در بسیاری از منابع لغوی و فقهی، آن را معادل آب جو یا بوزه دانستهاند. در فرهنگهای کهن، «جِعَه» معمولاً در کنار واژههایی مانند فقاع و نبیذ الشعیر ذکر میشود که همگی به نوشیدنیهای حاصل از جو اشاره دارند. این ماده در گذشته نه تنها به عنوان یک نوشیدنی معمولی، بلکه به عنوان نوعی شراب مستکننده شناخته میشد و به همین دلیل در متون فقهی و دینی نیز درباره حکم شرعی آن بحث شده است. از نظر زبانی، این واژه ریشه عربی دارد و در منابع لغوی به عنوان مایع مستکنندهای معرفی شده که از جو تهیه میشود. در برخی فرهنگها، «جِعَه» به صورت عامتر به هر نوع نوشیدنی تخمیری جو نیز اطلاق شده است، هرچند معنای اصلی آن محدودتر و مشخصتر است. این واژه بیشتر در متون کهن، لغتنامهها و کتابهای فقهی دیده میشود و در زبان امروزی کاربرد رایجی ندارد. بنابراین، «جِعَه» به طور کلی به نوشیدنیای گفته میشود که از جو تهیه شده و خاصیت مستکنندگی داشته و در گذشته به عنوان یکی از انواع شرابهای گیاهی شناخته میشده است.
جعه
لغت نامه دهخدا
( جعة ) جعة. [ ج َ ع َ ] ( ع اِ ) بکنی جو. نبیذ جو. ( منتهی الارب ). بوزه و آب جو. ( ناظم الاطباء ). آب جو و آن شراب مسکری است که از جو سازند. نبیذالشعیر. فقاع. مزر. بیره.
دانشنامه اسلامی
[ویکی فقه] جِعَه به کسر جیم و فتح عین به معنای مایعی مست کننده است که از جو گرفته شده باشد.
۱. ↑ جواهر الکلام، ج۶، ص۳.
فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم السلام، جلد۳، صفحه۹۵.
...