متیقن بالعرض

[ویکی فقه] متیقّن بالعرض، وجود خارجی شیء متعلق یقین می باشد. و در اصول فقه کاربرد دارد.
متیقن بالعرض، مقابل متیقن بالذات بوده و عبارت است از وجود خارجی شیئی که یقین به آن تعلق گرفته است؛ برای مثال، هرگاه نسبت به حیات زید یقین حاصل شود، به صورتی (مفهومی) که از حیات زید در ذهن می آید، متیقن بالذات و به حیات زید در عالم خارج، متیقن بالعرض گفته می شود.

💡 پس اين بود آنچه مقتضى حال بود از تحقيق ذكر منافيات كه به رشته تحرير درآمد بارعايت اختصار، تا موافق مقصود ما بوده باشد، پس به درستى كه ذكر پاره اى ازمنافيات در اينجا بالعرض بود و الله الموفق.

💡 تمام دعوتهاى حقه الهيه و شرايع كامله ربانيه - چه در كشف حقايق توحيد و سرايرتفريد و تجريد،و چه در بسط فضايل و محاسن اخلاقيه، و چه در تشريع احكام الهيه -بيرون از مقصد كه يكى مقصود بالذات و بالاستقلال است و ديگرى مقصود بالعرض وبالتبعيه است، نيست.

💡 بل يمكن اءن يقال: الاسلام هم الحكومة بشؤ ونها، والاحكام قوانين اسلام، و هى شان منشؤ ونها، بل الاحكام مطلوبات بالعرض، و امور آلية لاجرئها و بسط العدالة.(240)

💡 و امّا احسان شونده از آن جهت كه احسان او را دوست دارد، احسان كننده را دوست مى دارد نهشخص او را، پس احسان كننده محبوب بالعرض اوست نه محبوب بالذات.

💡 لغت بالذات به معنای، به خودی خود و موجود دارای استقلال بکار می‌رود؛ اما لغت بالعرض به معنای موجود وابسته به غیر بکار می‌رود. این دو تعبیر در فلسفه کاربرد زیادی دارند و کلیدهای مهمی برای فهم بسیاری از مفاهیم و مباحث فلسفی است.

💡 چه اينكه عارض بدين وصف نسبت به ذات مدرك چون موجودات ديگر خارج از او است كهمعقول بالعرض اند نه معقول بالذات و كسى مدعى نيست كه نفس ناطقه بامعقول بالعرض متحد مى گردد.