منشا استثمار

[ویکی فقه] منشأ استثمار. به بهره کشی به ناحق از دیگران استثمار می گویند. در این مقاله به منشأ این پدیده پرداخته می شود.
خداوند انسان ها را جهت پیمودن مسیر تکاملی و عدم طغیان و سرکشی، محتاج همدیگر و دارای قوا و استعدادهای گوناگون آفریده است، زیرا یکسانی، ویرانی و رکود و نابودی زندگی را در پی دارد. این امر ضرورت بهره گیری و استخدام متقابل انسان ها را قطعی و اجتناب ناپذیر می سازد:«اَهُم یَقسِمونَ رَحمَتَ رَبِّکَ نَحنُ قَسَمنا بَینَهُم مَعیشَتَهُم فِی الحَیوةِ الدُّنیا و رَفَعنا بَعضَهُم فَوقَ بَعض دَرَجت لِیَتَّخِذَ بَعضُهُم بَعضًا سُخریًّا... = آیا آنان اند که رحمت پروردگارت را قسمت می کنند؟ ما (وسائل) معاش آنان را در زندگی دنیا میانشان تقسیم کرده ایم و برخی از آنان را از (نظر) درجات بالاتر از بعضی (دیگر) قرار داده ایم، تا بعضی از آن ها بعضی (دیگر) را در خدمت گیرند...». بنابراین، تسخیر و بهره کشی متقابل و عادلانه و در جهت صلاح و نظم جامعه و ساختن تمدن بشری امری فطری است و مزایای همگانی تسخیر همگانی را ضروری می سازد. از نظر علامه طباطبایی، اصل استخدام و بهره کشی متقابل به تشکیل اجتماع تعاونی و عدالت اجتماعی و رسیدن هر صاحب حقی به حق خود منتهی می شود و این مصالحه دائمی که ضامن حفظ و ترقی جامعه و عدم تباهی آن است از فضل خدا ناشی می شود:«... لَولا دَفعُ اللّهِ النّاسَ بَعضَهُم بِبَعض لَفَسَدَتِ الاَرضُ و لکِنَّ اللّهَ ذو فَضل عَلَی العلَمین».
[ویکی فقه] به بهره کشی به ناحق از دیگران استثمار می گویند. در این مقاله به منشأ این پدیده پرداخته می شود.
خداوند انسان ها را جهت پیمودن مسیر تکاملی و عدم طغیان و سرکشی، محتاج همدیگر و دارای قوا و استعدادهای گوناگون آفریده است، زیرا یکسانی، ویرانی و رکود و نابودی زندگی را در پی دارد. این امر ضرورت بهره گیری و استخدام متقابل انسان ها را قطعی و اجتناب ناپذیر می سازد:«اَهُم یَقسِمونَ رَحمَتَ رَبِّکَ نَحنُ قَسَمنا بَینَهُم مَعیشَتَهُم فِی الحَیوةِ الدُّنیا و رَفَعنا بَعضَهُم فَوقَ بَعض دَرَجت لِیَتَّخِذَ بَعضُهُم بَعضًا سُخریًّا... = آیا آنان اند که رحمت پروردگارت را قسمت می کنند؟ ما (وسائل) معاش آنان را در زندگی دنیا میانشان تقسیم کرده ایم و برخی از آنان را از (نظر) درجات بالاتر از بعضی (دیگر) قرار داده ایم، تا بعضی از آن ها بعضی (دیگر) را در خدمت گیرند...». بنابراین، تسخیر و بهره کشی متقابل و عادلانه و در جهت صلاح و نظم جامعه و ساختن تمدن بشری امری فطری است و مزایای همگانی تسخیر همگانی را ضروری می سازد. از نظر علامه طباطبایی، اصل استخدام و بهره کشی متقابل به تشکیل اجتماع تعاونی و عدالت اجتماعی و رسیدن هر صاحب حقی به حق خود منتهی می شود و این مصالحه دائمی که ضامن حفظ و ترقی جامعه و عدم تباهی آن است از فضل خدا ناشی می شود:«... لَولا دَفعُ اللّهِ النّاسَ بَعضَهُم بِبَعض لَفَسَدَتِ الاَرضُ و لکِنَّ اللّهَ ذو فَضل عَلَی العلَمین».
زمینه های پیدایش بی عدالتی در رابطه انسان ها
ولی چون اصل استخدام و بهره کشی، ریشه در طبیعت بشری دارد و اضطرار او را به عدالت اجتماعی سوق داده است هرگاه اضطرار منتفی شود و او بتواند بدون بهره دهی به دیگران، آنان را به خدمت گیرد چنین خواهد کرد و پدیده برده داری و نظایر آن گواه وجود چنین طبع سرکشی است و همین روحیه استثماری موجب بهره کشی زورمندان از ضعیفان و پیدایش منازعه در میان انسان ها می شود، از همین روی انسان در کلام الهی بسیار ستمکار و نادان: «اِنَّه کانَ ظَلومًا جَهولا»، ناسپاس:«اِنَّ الاِنسنَ لَظَلومٌ کَفّار»، طغیانگر و سرکش:«اِنَّ الاِنسنَ لَیَطغی • اَن رَءاهُ استَغنی» و بسیار حریص:«اِنَّ الاِنسنَ خُلِقَ هَلوعا» خوانده شده است. از سوی دیگر امکانات و ثروت فراوان نیز زمینه استثمار و بهره کشی و ستم را فراهم می سازد:«و لَو بَسَطَ اللّهُ الرِّزقَ لِعِبادِهِ لَبَغَوا فِی الاَرضِ و لکِن یُنَزِّلُ بِقَدَر ما یَشاءُ اِنَّهُ بِعِبادِهِ خَبیرٌ بَصیر».
عناوین مرتبط
•استثمار (قرآن)•استثمار برده (قرآن)•استثمار بنی اسرائیل (قرآن)•استثمار در جاهلیت (قرآن)•استثمار در عصر جاهلیت (قرآن)•استثمار زنان•استثمار زنان (قرآن)•استثمارگران (قرآن)•عدم مشروعیت استثمار•زمینه استثمار (قرآن)•نجات از استثمار (قرآن)

💡 آنجا كه ريشه فقر، تن پرورى، جهل، حقارت، استعمار و استثمار باشد، اسلام بهشدت از آن انتقاد كرده است، ولى در جايى كه فقر انتخابى است، يعنى انسان زندگىساده و زاهدانه اى را انتخاب مى كند تا گرفتار ثروت اندوزى، جمعمال و حفظ مال و حسادت ديگران و بخل و حرص نشود، در نظر اسلام اين فقر ارزش است.

💡 O برترى هاى افراد بر يكديگر دو نوع است: گاهى به خاطر استعداد، ذوق، فكر، شرايط خانوادگى، جغرافيايى و امثال آن انسان دريافت هايى دارد كه اينها لطف خداوند و همراه با مسئوليّت و آزمايش است كه اين آيه به همين برترى ها اشاره دارد و گاهى برترى ها بر اساس ظلم و استثمار و استحمار است كه حساب جداگانه اى دارد.

💡 یکی آن‌که پیشرفت علوم طبیعی و رونق هنرهای زیبا، از طرفی نیازهای جدیدی به وجود می‌آورد که هر فرد برای به دست آوردن آن‌ها نیاز به رقابت و استثمار سایر انسان‌ها دارد.

💡 یوزف گوبلس در سال ۱۹۴۲ مقاله ای به نام «روح به اصطلاح روسی» منتشر کرد که در آن ادعا کرد بلشویسم اسلاوها را استثمار می‌کند و نبرد اتحاد جماهیر شوروی تعیین می‌کند که آیا اروپا تحت کنترل کامل یهودیان بین‌المللی قرار می‌گیرد یا خیر.

💡 جرج واشینگتن نیز مانند پدران ملاکش احساس می‌کرد که تحت استثمار بازرگانان بریتانیایی قرار دارد و قوانین بریتانیا در جریان امور اخلال ایجاد می‌کند.

💡 جواب: همان موقع و موضعى كه در قبالامريكاست. ابرقدرت ها مردم ما را استثمار كرده اند و من فرقى ميان آنها و حتى بين آنها وانگليس هم نمى بينم هنگامى كه ايران واقعا مستقل گرديد، در آن صورت مى تواند روابطسالمى با تمام ممالك عالم برقرار سازد.(953)