دور الموالی فی سقوط الدوله الامویه

[ویکی نور] دور الموالی فی سقوط الدوله الامویه (41 132هـ/661 750م). دور الموالی فی سقوط الدولة الأمویة (41-132هـ/661-750م)، تألیف ایمان علی بالنور، کتابی است به زبان عربی با موضوع تاریخ و جغرافیای اسلام. این اثر، رساله کارشناسی ارشد نویسنده در رشته تاریخ بوده که در 1997م، از آن دفاع شده است. نویسنده این کتاب، به نقش موالی در سقوط دولت بنی‎امیه در میان سال‎های 41 تا 132ق، می‎پردازد.
کتاب، دارای اهدائیه، مختصرات (توضیح کلمات اختصاری متن)، مقدمه، محتوای مطالب در پنج فصل، خاتمه و ملحقات می‎باشد.
کتاب با آیه 8 سوره مائده، شروع می‎شود. موضوع این اثر، نقش موالی در سقوط دولت اموی در 41 تا 132ق، است. ایمان علی بالنور، درباره علت گزینش این موضوع برای تحقیقش می‎نویسد: چون این موضوع به‎صورت تخصصی از جنبه‎های اجتماعی و نفسی (جامعه‎شناسی و روان‎شناسی) مورد مطالعه و تحقیق قرار نگرفته است، آن را برای تحقیق در نظر گرفتم.
کتاب‎های اصلی و مرجع، طبقات موالی را با آرای مختلف و متناقضی بررسی کرده‎اند و گاهی تحقیر و ظلمی را که توسط عرب بر آنان روا می‎شده نشان داده‎اند.
تاریخ‎نگاران و ادیبان، موالی را از جهات مختلف و با آرای متباینی مورد بررسی قرار داده‎اند؛ مثلا محمد طیب نجار موضوع موالی در دوران اموی را به‎طور کلی با تأکید بر عصبیت قبیله‎ای بررسی کرده است و محمد بدیع شریف، جمال جوده و عرسان حسین... به‎صورت‎های دیگر.
نویسنده از دشواری‎هایش در نگارش این اثر یاد می‎کند و می‎نویسد: چون مورخان قدیمی ما به‎صورت گذرا از موضوع موالی و خاصه اوضاع اجتماعی و اقتصادی و روحی آنان گذر کرده‎اند، از برخی مصادر ادبی در کتاب الأغانی اصفهانی و العقد الفرید ابن عبدربه و برخی نوشته‎های جاحظ بهره بردم.

💡 او به ترکی و فرانسوی افزون بر عربی مسلط بود، همچنین زبان‌های انگلیسی و فارسی را نیک می‌دانست و به ادبیات فرانسه و اقتصاد علاقه از خود نشان می‌داد. خانواده عابد جزء خانواده‌های ثروت‌مند سوریه به‌شمار می‌رفتند و نسبش به قبیلهٔ الموالی یکی از قبیله‌هایی که در زمان عباسیان در سوریه اسکان داده شده‌است بر می‌گردد.

💡 چه گفت ابن یمین چون دیده بگشاد بدان فرخ رخ مولی الموالی