شبهات عدل
کلمه «شبهات عدل» به واقعیّتهایی در جهان اشاره دارد که به نظر میرسد با عدل الهی سازگار نیستند، مانند مرگ، تفاوتهای میان موجودات، فقر، آفتها، مصیبتها و بلایای طبیعی. متکلّمان امامیّه برای پاسخ به این شبههها دو رویکرد دارند: نخست دروندینی و ایمان مذهبی که بر اساس آن خداوند عالم، حکیم و مهربان است و هیچ ریشهای از ستم و نادانی به او راه ندارد. در این دیدگاه، حکمت برخی ناملایمات و شرور زندگی برای بشر روشن نیست، بنابراین انسان نباید درگیر چون و چرا شود و باید به حکمت الهی اعتماد کند. دوم، بروندینی و تأملات فلسفی و کلامی که متکلّمان و فلاسفه از این منظر تلاش کردهاند با بررسی فلسفی و منطقی، شبههها را تحلیل کنند. مهمترین پاسخها در این رویکرد شامل عدم واقعی بودن شرور یا نسبی بودن آنها است. به طور کلی، شبهات عدل همان پرسشهایی است که انسان درباره عدالت خداوند در برابر رخدادهای ناخوشایند جهان مطرح میکند و هدف از بررسی آن، فهم رابطه بین شر و عدالت الهی است.
دانشنامه اسلامی
[ویکی فقه] مراد، واقعیّتهایی در جهان است که با عدل الهی سازگار نمینمایند؛ همانند وجود مرگ، تفاوتها میان موجودات، فقر و آفتها، مصیبت ها، بلایای طبیعی و مکافات دنیایی.
متکلّمان امامیّه از دو منظر بدین شبههها پاسخ گفتهاند:
منظر دروندینی و ایمان مذهبی
خداوند، عالم و حکیم و مهربان است و ریشه های ستمگری، همانند نادانی، ناتوانی و عقدههای روانی به ساحت ربوبی او راه ندارند و بدین روی انگیزهای برای اینکه خداوند به کسی ستم روا دارد، نمیتوان یافت.
حکمت پارهای از شرور و ناملایمات زندگی دنیایی بر بشر روشن نیست و او را یارای رسیدن بدان نیست
کسانی که از این منظر به وقایع جهان مینگرند، خود را با چون و چراهای مسئله شرور درگیر نمیکنند و میکوشند تا به حکمت و فلسفه شرور راه یابند.
منظر بروندینی و تأمّلات کلامی و فلسفی
متکلّمان و فیلسوفان از این منظر پاسخهایی برای شبههها پیش کشیدهاند که مهمترین آنها عبارتاند از:
← عدمی بودن شرور
...