تلخیص کتاب النفس

تلخیص کتاب النفس

«تلخیص کتاب النفس» به‌طور خاص اشاره به اثری از ابن رشد دارد که وی کتاب «النفس» را به سبک تلخیص نوشته است. «تلخیص» به معنای جمع‌بندی، خلاصه‌نویسی یا شرح متوسط یک اثر است؛ نه کاملاً شرح مفصّل، بلکه شرحی میان شرح کامل و خلاصه‌ی صرف. کتاب «النفس» در اینجا به اثر فیلسوف یونانی ارسطو اطلاق می‌شود. تلخیص کتاب النفس مشخصاً یک «شرح متوسط» است که ابن رشد متن اصلی را نقل می‌کند، سپس به زبان خود توضیح می‌دهد، نظر خود را می‌افزاید و گاه از منابع اسلامی در تکمیل آن بهره می‌گیرد. این تلخیص، اثری مستقل به‌نظر می‌آید، زیرا گفته‌های ارسطو و برداشت‌های ابن رشد به هم آمیخته شده‌اند و تفکیک دقیق آن‌ها دشوار است. از منظر اصطلاحی در فلسفه اسلامی، تلخیص‌ها در مقابل شرح‌های کامل و خلاصه‌های بسیار فشرده (جوامع) قرار دارند؛ تلخیص یعنی سطحی میان آن‌ها. کاربرد «تلخیص کتاب النفس» در مطالعات فلسفی به‌شدت مهم است، زیرا این اثر، واسطه‌ای میان فلسفه یونان با فلسفه اسلامی بود و نقش معرفتی بزرگی داشت. اهمیت آن همچنین در این است که دست‌نوشته‌هایی از آن در کتابخانه‌های مختلف حفظ شده است و محققان آن را مورد تحقیق و تصحیح قرار داده‌اند. وقتی می‌گوییم «تلخیص کتاب النفس»، منظور این است که این اثر نه صرفاً خلاصه است و نه شرح مفصل، بلکه ترکیبی از نقل متن اصلی و توضیح و اضافات فلسفی است.

متضادها

تفصیل کتاب النفس

دانشنامه اسلامی

[ویکی نور] تلخیص کتاب النفس، از جمله شرح های متوسط و در اصطلاح، تلخیص های ابن رشد بر کتاب «النفس» ارسطو می باشد.
اصطلاحا شرح های ابن رشد بر آثار ارسطو را می توان به سه دسته زیر تقسیم نمود:
شیوه کار ابن رشد در قسم اول، چنین است که نخست پاره هایی از متن ارسطو را از ترجمه عربی آنها نقل می کند و سپس به تفسیر دقیق و ژرف آنها می پردازد و در این رهگذر از آنچه از تفاسیر شارحان یونانی ترجمه شده به عربی در دست داشته است، بهره می گیرد و گاه نیز از آنها انتقاد می کند و سرانجام برداشت خود را از متن ارسطو توضیح می دهد. در قسم سوم که خلاصه ها یا «جوامع» می باشند، روش ابن رشد چنین است که وی در آنها همیشه از سوی خود سخن می گوید؛ درحالی که عقاید و نظریات ارسطو را بیان می کند و در این رهگذر، از نوشته های دیگر وی برای توضیح و تکمیل متن در دست، بهره می گیرد و از خودش نیز مطالبی بر آنها می افزاید.
اما در شرح های متوسط یا تلخیص ها که اثر حاضر نیز از جمله آنها می باشد، ابن رشد ابتدا کلمات اول متن ارسطو را نقل و سپس بقیه مطالب را به زبان خودش شرح می دهد و توضیحات و نظریات شخصی و مطالبی از منابع فیلسوفان اسلامی نیز بر آنها می افزاید؛ به گونه ای که اثر به صورت نوشته مستقلی آشکار می شود که گفته های ارسطو و ابن رشد به هم آمیخته شده و نمی توان به آسانی آنها را از یکدیگر تشخیص داد.
دست نوشته هایی از این کتاب در کتابخانه ملی پاریس، دست نوشته ای در کتابخانه ملک و دست نوشته دیگری در کتابخانه وزیری یزد موجود است. دست نوشته های عبری و متن عربی آن نیز به کوشش احمد فؤاد الاهوانی در قاهره (1950م) منتشر شده است.
این کتاب، با تحقیق و تعلیقات الفرد. ل. عبری و ارجاعات محمدمهدی به چاپ رسیده و مقدمه ای کوتاه از ابراهیم مدکور، در ابتدای آن، افزوده شده است که در آن، به اهمیت احیای آثار ابن رشد، اشاره شده است. پس از این مقدمه، مقدمه ای از محقق آمده که در آن، ضمن توضیح اقدامات تحقیقی صورت گرفته در کتاب و رموز به کاررفته در آن، به این نکته اشاره شده است که ابن رشد بر کتاب «النفس» ارسطو، سه شرح مختصر، متوسط و مفصل نوشته است که این کتاب، شرح متوسط و دومین شرح آن، محسوب می شود.