ائین بلاغت

[ویکی فقه] آئین بلاغت (کتاب). آئین بلاغت، تالیف احمد امین شیرازی، شرحی فارسی بر کتاب «مختصر المعانی» سعدالدین تفتازانی (متوفی ۷۹۲ ق) است که با قلمی روان نگارش شده است.
کتاب «مختصر المعانی» تفتازانی، شرحی است بر «تلخیص المفتاح» خطیب قزوینی (متوفی ۷۳۹ ق) که آن نیز تلخیص «مفتاح العلوم» سکاکی (متوفی ۶۲۶ ق) است؛ بنابراین، در شرح امین شیرازی هر کجا که «مصنف» ذکر شده، منظور خطیب قزوینی و هر کجا که «شارح» آمده، منظور تفتازانی است.جلد دوم کتاب، مشتمل بر پنج باب «متعلقات فعل»، «قصر»، «انشاء»، «فصل و وصل» و «ایجاز، اطناب و مساوات» است. جلدهای دیگر در نسخه های بعدی عرضه خواهد شد.
باب فصل و وصل
از مهم ترین مباحث کتاب باب «فصل و وصل» است که نویسنده در مقدمه کتاب پیرامون آن می نویسد: «از مهم ترین باب ها و مباحث علم معانی است. در اهمیت این باب همین بس که علماء فن بیان گفته اند اگر کسی همه مباحث این علم را بیاموزد و این باب را نخواند، بهره ای از این علم نبرده است»
آئین بلاغت، امین شیرازی، ج۱، ص۷.
شیوه نگارش شرح بدین گونه است که تکه ای از عبارت کتاب ذکر و سپس شرح و توضیح شده است. گاهی نویسنده عبارتی را از خود افزوده و شرح کرده است؛ به عنوان نمونه در صفحه ۱۱ کتاب می نویسد: «السکاکی ذکر» و سپس متذکر می شود که این عبارت، جزء متن مصنف نیست، بلکه جزء شرح است که برای روشن شدن متن بعد، شارح ذکر کرده است. وی توضیح می دهد که «چون عبارات مصنف، تلخیص شده از کتاب سکاکی است، گاهی فهمیدن آن منوط به کلام ایشان است»، سپس به توضیح کلام سکاکی می پردازد.
عباراتی از کتاب
...

💡 می خواست شود قایل نظمم به بلاغت صدپایه به شیب آمد و بر اوج سخن شد

💡 کیمِئیس یا کیماریس در باب دستور زبان، منطق و بلاغت آموزش می‌دهد. گنج‌ها و چیزهای نهان را آشکار می‌سازد. چونان یک دلاور شیردل سوار بر اسب سیاه ظاهر می شود. یک مارکیس است و بر ۳۰ لژیون حکم می‌راند.

💡 ديـگـر فـصاحت و بلاغت آن حضرت است كه به اتفاق فُصَحاى عرب و علماى ادب كلام آنجناب فوق كلام مخلوق و تحت كلام خالق است؛ چنانكه به اين مطلب اشاره شد.

💡 چنین که هر قلم استخوانت ناله سراست مدار، کلک بلاغت شعار را معذور

💡 تا شعر بود در دو زبان اصل بلاغت تا فضل بود در دو جهان اصل فضایل

💡 باز دل گفت که مشتاق سخنهای توام ای بلاغت ز کلام تو مطرّز به طراز