داکیه

داکیه. [ کی ی َ ] ( اِخ ) نام قدیم ناحیتی که منطبق با کشور رومانی فعلی است. ( ایران باستان ج 3 ص 2466 و 2470 و 2473 ).

نام قدیم ناحیتی که منطبق با کشور رومانی فعلی است

داکیه یا داسی ( به فرانسوی: Dacie ) سرزمین داس ها بود. داکیه از جنوب تقریباً محدود به رود دانوب، از شرق به دریای سیاه بود. کوه های کارپات در میانهٔ داکیه واقع بود. داکیهٔ باستان با حدود فعلی رومانی، مولداوی و بخش هایی از اوکرائین، صربستان، بلغارستان و مجارستان تطابق دارد. داس ها دارای دولتی پادشاهی بودند که از ۸۲ ( پیش از میلاد ) تا ۱۰۶ ( میلادی ) که امپراتوری روم بر پایتخت آن - سارمیزه گتوسا - دست یافت، دوام داشت.
داکیه (استان روم). داکیه روم یا داکیا ترایانا ( به لاتین: Dacia Traiana ) یا داکیهٔ حاصلخیز ( به لاتین: Dacia Felix ) یک استان رومی در دوران امپراتوری روم از سال ۱۰۶ تا ۲۷۱ ( یا ۲۷۵ ) میلادی بود. قلمرو آن اکنون شامل مناطق امروزی اولتنیا، ترانسیلوانی و بانات است که همگی در کشور رومانی جای دارند، به استثنای مورد آخر که میان رومانی، مجارستان، و صربستان تقسیم شده است. در دوران تسلط رومیان، داکیه جزو استان های ایمپریال[ یادداشت ۱] بود. تخمین زده شده که جمعیت مردم داکیه بین ۶۵۰/۰۰۰ تا ۱/۲۰۰/۰۰۰ متغیر بوده است. این سرزمین توسط امپراتور ترایانوس و پس از جنگ های داکیه ( ۱۰۱ تا ۱۰۶ میلادی ) که پادشاهی داکیهی دکبالوس را از میان برد، فتح شد. با این حال، رومیان این ناحیه را به طور کامل متصرف نشدند؛ کریشانا، ماراموریش، و بیشتر بخش های مولداوی تحت کنترل داکیان آزاد باقی ماندند. پس از الحاق داکیه به روم، این استان شاهد تقسیمات اداری مکرر خود بود: در ۱۱۹ میلادی، این استان به دو استان داکیه علیا[ یادداشت ۲] و داکیه سفلی[ یادداشت ۳] منقسم شد. بین ۱۲۴ و حدود ۱۵۸، داکیه علیا نیز خود به دو استان داکیا آپولنسیس[ یادداشت ۴] و داکیا پورولیسنسیس[ یادداشت ۵] تقسیم شد. این سه استان هم بعدها در ۱۶۶ میلادی به سبب جنگ های مارکومانی با عنوان ترس داکیائه ( Tres Daciae به معنای سه داکیه ) متحد شدند.
این ناحیه مرکز یک استعمار متمرکز و سازمان یافتهٔ رومی بوده است؛ به طوری که معادن جدیدی گشوده شده و استخراج سنگ معادن تشدید شد، کشاورزی و دام پروری[ یادداشت ۶] و تجارت نیز در این استان شکوفا شد. داکیهٔ روم دارای اهمیت نظامی زیادی برای پرسنل نظامی مستقر در سراسر بالکان بود. پایتخت اقتصادی، دینی، و اداری این استان اولپیا ترایانا زرمیزه گتوسا بود، حال آنکه مرکز نظامی آن آلبا ایولیا بود.
پس از ایجاد استان داکیه روم، این استان از تهدیدهای نظامی و سیاسی بزرگی در عذاب بود. داکیان آزاد، ضمن اتحاد با سرم ها، یورش های بی پایانی به این استان انجام می دادند. این یورش ها توسط کارپی ها ( قبیله ای از داکیان ) و قبایل تازه فرارسیدهٔ ژرمن ( گوت ها، تایفال ها، هرولی ها، و باستارنی ها ) که با داکیان متحد بودند نیز پی گرفته شدند. این مسائل سبب شد حفظ این استان برای رومیان مشکل شود؛ به طوری که این استان در زمان حکمرانی گالینوس ( ۲۶۸–۲۵۳ ) تقریباً از دست رفت. این آئورلیانوس ( ۲۷۵–۲۷۰ ) بود که این استان را رسماً در سال ۲۷۱ یا ۲۷۵ میلادی رها کرد. جمعیت رومی شده[ یادداشت ۷] این استان نیز به حال خود رها شدند، و سرنوشت آنان پس از عقب نشینی رومیان جای بحث دارد. بر طبق یک نظریه، زبان لاتین که در استان داکیه ( که اکثر سرزمین های آن در رومانی امروزین جای دارند ) مورد استفاده بود، در گذر زمان به زبان رومانیایی امروزی بدل شد و از این رو مردم رومانی از نسل داکی - رومی ها ( یا مردمِ رومی شدهٔ داکیه ) هستند. نظریه ای خلاف آن می گوید که این ادعا نادرست بوده و اصل و نسب رومانیایی ها به همان شبه جزیره بالکان برمی گردد.

💡 در سال ۱۰۶ میلادی، ترایانوس نیروهای خود را به صف کرد و دانوب را به‌واسطه پل تراژان رد کرد. متحدان دکبالوس یعنی بوری‌ها،[یادداشت ۱۰۱] رخش‌الان‌ها، و باستارنی‌ها، با اطلاع از آمادگی جنگی ترایانوس، پادشاه داکیه را رها کردند، کسی که از چند جهت مورد یورش واقع شده بود.

💡 دیوارهای زرمیزه‌گتوسا در پایان نخستین جنگ داکیه و روم در ۱۰۲ میلادی تا حدودی برچیده شدند، یعنی هنگامی که داکیه مورد یورش امپراتور ترایانوس، فرمانروای امپراتوری روم، واقع شد. داکی‌ها این دیوارها و مواضع را بازسازی کردند، امّا رومیان پس از دومین جنگ با آنان، در ۱۰۶ میلادی، دیگربار آنان را نابود کرده و ساکنانش را بیرون کردند.

💡 بر طبق منابع تاریخی، به‌نظر می‌رسد که تصرف داکیه غنائم جنگی فراوانی را به خزانه دولتی روم سرازیر کرده است، به علاوهٔ ۵۰۰۰۰ اسیر، ۱۶۵ تُن طلا و ۳۳۱ تن نقره. ظاهراً این غنایم معادل ۲/۷۰۰ میلیون سسترتیوس (واحد پول روم) بوده و به تأمین مالی تریومف باشکوهی از نمایش گلادیاتورها انجامید که در پنج‌هزار دوئل با یکدیگر رقابت کردند، و همچنین مسابقات متعدد ارابه‌رانی در سیرکوس ماکسیموس.

💡 با مرتفع شدن تهدید داکی‌ها، سزار توجه خود را معطوف گالیا و مردم آن کرد، مردمی که به چندین جناح منقسم بودند و برخی از آنان حامی خودِ رومیان بودند و به انقیاد کشاندنِ این سرزمین ــ حداقل در ظاهرـ مصائب نظامی کمتری نسبت‌به داکیه و داکی‌ها داشت. برای سزار تنها یک بهانه برای پا گذاشتن به گالیا لازم بود.

💡 بوربیستا در اواخر دوران پادشاهی‌اش، پایتخت داکیه را از آرگداوا[یادداشت ۱] به زرمیزه‌گتوسا رجیا تغییر مکان داد. زرمیزه‌گتوسا برای حداقل یک و نیم سده به عنوان پایتخت داکیه باقی‌ماند و اوج شکوه خود را در زمان پادشاهی دکبالوس دید. کاوش‌های باستان‌شناختی حدس می‌زنند که خدای داکیه‌ای به نام زالموکسیس[یادداشت ۲] و کاهن اعظمش نقشی مهم در جامعهٔ داکیه در آن زمان داشته‌اند.

💡 در طول زمستان ۹۸/۹۹، ترایانوس از استان‌های دانوبی بازدید کرد و اقداماتی برای گسترش و تقویت دفاع مرزی انجام داد، و اینچنین سیاست دومیتیانوس را پی‌گرفت. درست در همین دوران بود که مشغول ساخت خطوط مرزی میان رود نکار و اودنوالد شد. این کار بدو اجازه داد از وفاداری سربازان مرزی و ایالتی اطمینان یابد، زیرا که هدف اصلی وی همانا آماده شدن برای جنگ‌های داکیه بود.