الجامع الکبیر

«الجامع الکبیر» عنوان یکی از مهم‌ترین و گسترده‌ترین جوامع حدیثی اهل سنّت است که به زبان عربی توسط جلال‌الدین عبدالرحمن سیوطی، دانشمند بزرگ شافعی‌مذهب قرن نهم و دهم هجری، تألیف شده است. معنای این عنوان در زبان عربی «مجموعه بزرگ و جامع» یا «کتاب جامع بزرگ» است؛ زیرا مؤلف کوشیده است مجموعه‌ای فراگیر از احادیث نبوی را در یک اثر واحد گردآورد. سیوطی در دوره‌ای می‌زیست که مصر یکی از مراکز مهم علوم اسلامی بود و با هدف آسان‌سازی دسترسی پژوهشگران، فقیهان و محدثان به احادیث پیامبر(ص)، تصمیم گرفت روایات پراکنده در منابع متعدد را در کتابی جامع جمع‌آوری کند. این اثر از دو بخش اصلی تشکیل شده است: نخست احادیث قولی، یعنی سخنان و فرمایش‌های پیامبر اسلام، و دوم احادیث فعلی، یعنی گزارش‌هایی از رفتار، کردار و سیره عملی ایشان. ارزش علمی این کتاب در جامعیت و گستردگی آن است، به‌گونه‌ای که بسیاری از عالمان حدیث آن را از مهم‌ترین منابع روایی اهل سنّت دانسته‌اند. گفته شده است که سیوطی برای تدوین این کتاب، شمار فراوانی از منابع حدیثی پیشین را بررسی و از آن‌ها بهره‌برداری کرده است. با این حال، برخی محققان به دلیل گردآوری روایات با درجات مختلف اعتبار، درباره صحت همه احادیث آن نقدهایی مطرح کرده‌اند. با وجود این، «الجامع الکبیر» همچنان یکی از آثار مرجع در مطالعات حدیثی و تاریخی اسلام به شمار می‌آید و جایگاهی ممتاز در میان منابع حدیث اهل سنّت دارد.