عید غدیر (Eid al-Ghadir) یکی از مهمترین اعیاد در میان مسلمانان شیعه و علویان است و در تاریخ ۱۸ ذوالحجه هر سال برگزار میشود. این عید به یاد رویدادی مهم در تاریخ اسلام، یعنی انتصاب علی بن ابیطالب به عنوان جانشین پیامبر اسلام، حضرت محمد (ص)، جشن گرفته میشود.
زمینه مذهبی
این عید به رویداد غدیر خم مربوط میشود که در سال ۱۰ هجری (معادل مارس ۶۳۲ میلادی) روی داده است. در این روز، پیامبر اسلام در بازگشت از حجة الوداع، در محلی به نام غدیر خم، خطبهای ایراد کرد و علی را به عنوان جانشین خود معرفی کرد. او گفت: «هر کس که من مولای او هستم، علی نیز مولای اوست». این جمله به عنوان تأکیدی بر مقام رهبری علی و تعیین او به عنوان جانشین محمد در تاریخ اسلام به شمار میرود.
جشن و مراسم
شیعیان در سراسر جهان این روز را با آداب و رسوم متنوعی جشن میگیرند. این جشن در کشورهای مختلفی از جمله ایران، عراق، هند، پاکستان، یمن و لبنان برگزار میشود. در سالهای اخیر، جشنهای عید غدیر در کشورهای غربی نیز گسترش یافته و در جوامع شیعه در ایالات متحده، کانادا، بریتانیا و دیگر کشورها برگزار میشود.
مراسم عید غدیر شامل فعالیتهایی همچون:
جشن و سرور: برگزاری مراسم جشن و سخنرانیهایی درباره اهمیت این روز.
اهدای هدایا: به مناسبت این عید، هدایا به یکدیگر داده میشود.
دعا و نیایش: نماز خواندن و دعا کردن برای سلامتی و سعادت.
پخش غذا: اطعام و کمک به نیازمندان.
استفاده از عطر و پوشیدن لباس نو: به عنوان نشانهای از خوشحالی و شکرگزاری.
عید غدیر به عنوان «عید بزرگ الهی» و «یوم الولاية» نیز شناخته میشود و در طول تاریخ، به عنوان یک جشن ملی و مذهبی در جوامع شیعه اهمیت ویژهای داشته است.
عید غدیر. [ دِ غ َ ] ( اِخ ) یا عید غدیر خم. خُم موضعی است مابین مکه معظمه و مدینه منوره که روز هجدهم ذی حجه سال دهم هجرت ( حجةالوداع ) حدیث «من کنت مولاه فعلی مولاه » در آنجا صادر گشت و تا امروز روز مزبور نزد امامیه جشنی بزرگ است. ( ازآنندراج ). رجوع به غدیر و غدیر خم شود:
مستی به یاد ساقی کوثر عبادت است
جوش خم است خطبه عید غدیر ما.معز فطرت ( از آنندراج ).نشاط سیل زند شام از دم ماهی
به زلف موج که عید غدیر می آید.محمدقلی سلیم ( از آنندراج ).
یا عید غدیر خم خم موضعی است ما بین مکه معظمه و مدینه منوره که روز هجدهم ذی حجه سال دهم هجرت حدیث من کنت مولاه فعلی مولاه در آنجا صادر گشت و تا امروز روز مزبور نزد امامیه جشنی بزرگ است
عید غَدیر
مطابق با ۱۸ ذیحجه، روز انتصاب امام علی (ع) به جانشینی پیامبر (ص)، در محلّی به نام غدیر خم. این روز از سوی امامان شیعه (ع) عید گرفته می شد و آن را بزرگ ترین عید اسلام، اشرف الاعیاد، و عیدالله الاکبر می نامیدند. این عید از شعائر شیعه محسوب می شود. در مصر خلفای فاطمی آن را رسمیت دادند و در ایران نیز پس از ۹۰۷ ق که شاه اسماعیل صفوی به قدرت رسید و مذهب تشیّع را رسمیت بخشید، تا امروز عید غدیر از اعیاد رسمی کشوری است. در سایر بلاد شیعه نشین از قبیل عراق و لبنان و یمن و غیره نیز این روز جشن گرفته می شود. آغاز این عید از همان روز نصب امام علی (ع) به ولایت در ۱۰ ق است که پیامبر (ص) پس از انجام مراسم معرّفی، به مسلمانان فرمود هَنِّوُنی، هَنِّوُنی. یعنی به من تبریک بگویید. در روایات وارده از اهل بیت (ع) اعمال و عبادات خاصی برای این روز رسیده و در فضیلت آن روایات فراوانی وارد شده است. نیز ← غدیرخم
[ویکی شیعه] عید غدیر روز هجدهم ذی الحجه از بزرگ ترین اعیاد شیعیان. بنابر روایات در روز هجدهم ذی حجه سال دهم هجرت پیامبر اکرم(ص) به دستور خدا امام علی(ع) را به مقام خلافت و امامت منصوب کرد. واقعه غدیر در سفر حجة الوداع سال دهم هجری و در سرزمین غدیر خم روی داد.
در احادیث شیعه تعابیری هم چون عیدُاللهِ الاکبر (بزرگ ترین عید الاهی)، عید اهل بیت محمد(ص)، و اشرف الاعیاد (والاترین عید) برای این روز به کار رفته است.
شیعیان در سراسر جهان این روز را جشن گرفته، مراسم مختلفی در گرامی داشت آن برگزار می کنند. در قرون اخیر برگزاری این جشن از شعائر شیعه محسوب می شود.
[ویکی اهل البیت] هیجدهم ذی الحجه روز غدیر خم را مسلمین خصوصاً شیعیان عید شمرده اند.
لغویون عید را از مشتقات ماده "ع و د" به معنای بازگشت می دانند و در نوروز بازگشت حیات را به پیکر سرد گرامی می دارند، حیاتی که در هجوم خزان به سردی می گراید و در بیداد سرمای زمستان تا مرز نیستی پیش می رود تا آن جا که گویی هرگز نبوده است.
در مقام تطبیق این نکته با موازین مکتبی و مذهبی باید گفت عید آدمی بزرگداشت بازگشت حیات معنوی انسان است. در چنین باوری نوروز انسان روزی است که وی به خویشتن باز گردد و گمشده اش را دریابد.
مثلاً در ماه مبارک رمضان آدمی بعد از سی روز جهاد و مجاهده با نفس سرکش تمام ناخالصی های وجودش را ذوب می کند تا عبودیت ناب در آن تجلی کند و آنگاه عید فطر است.
پس عید اسلامی بازگشت حیات است و تعیین آن بر عهده شرع اقدس. غدیر بنا بر این تفسیر هر دو شرط را دارد یعنی هم بازگشت به خویشتن است و هم از طرف شرع مشخص شده است. غدیر بازگشت حیات دوباره اسلام است، علاوه این که عید غدیر تشریع هم شده است.
در زیر به نمونه هایی از روایاتی که غدیر را عید شمرده اند، اشاره می شود:
فرات بن ابراهیم کوفی از امام صادق علیه السلام نقل می کند که ایشان به نقل از پیامبر اکرم فرمودند: یوم غدیر خم افضل اعیاد امتی؛ روز غدیر بزرگترین عید امت من است.
حسن بن راشد می گوید از امام صادق علیه السلام پرسیدم: غیر از عید فطر و قربان برای مسلمانان عید دیگری هم هست؟ فرمودند: بلی و این عید از آن دو عید دیگر با فضیلت تر است. گفتم: کدام روز است؟ فرمود: روز هیجدهم ماه ذی الحجه عید غدیرخم. عرض کردم: قربانت شوم در آن روز چه اعمالی انجام دهیم؟