بولدان، در کتب لغت و فرهنگهای معتبر فارسی نظیر آنندراج و ناظمالاطباء، به عنوان یک ترکیب اسمی تعریف شده است که به ظرف یا وسیلهای اطلاق میشود که به منظور دفع ادرار (بول) مورد استفاده قرار میگیرد. این واژه در بافت تاریخی خود، به ظرفی اشاره دارد که کارکردی مشخص و ضروری در فضاهای خانگی یا سفرها برای جمعآوری ادرار داشته است. این تعریف، ریشه در نیازهای بهداشتی و تسهیل دفع فضولات انسانی در محیطهای پیش از دسترسی گسترده به امکانات نوین بهداشتی دارد و نشاندهنده دقت زبان فارسی در نامگذاری اشیاء بر اساس کارکردشان است.
بسط معنایی این اصطلاح، آن را در دایره لوازمی قرار میدهد که امروزه میتوان آنها را با واژگانی نظیر لگن یا زیرتختی در مواردی خاص مترادف دانست، اگرچه بولدان دارای بار معنایی خاص خود است که ممکن است کمی رسمیتر یا قدیمیتر به نظر آید. تمرکز این واژه بر کارکرد جایگاه بول کردن است، که این تمایز، اهمیت آن را در زبانشناسی تاریخی و مطالعه واژگان مربوط به بهداشت و لوازم زندگی روزمره افزایش میدهد. در نتیجه، این کلمه نمونهای است از واژگانی که اگرچه امروزه کمتر در مکالمه رایج به کار میروند، اما در متون ادبی و تاریخی برای تصویرسازی دقیقتر محیط و آداب زمانه، دارای ارزش مستندی هستند.
