اثولوجیا

💡 افزون بر آنکه ابن سینا آثار افلاطون، ارسطو، اقلیدس، بطلمیوس، اسکندر افرودیسی و فرفوریوس و … را به تنهایی یا نزد استاد خوانده بود، در تألیفات خود از آنها فراوان استفاده کرده‌است. عناوین کتب فلسفی ابن سینا و حتی برخی فصل‌های آن‌ها متأثر از آثار ارسطو و شارحان اوست. او گرچه افلوطین را از ارسطو متمایز نساخته بود، از طریق اثولوجیا که آن را به اشتباه به ارسطو منسوب می‌کردند، ولی در واقع فشرده‌ای از تاسوعات افلوطین بود، از او نیز بهره‌های فراوان برده‌است. گرچه استفاده‌های ابن سینا از آثار فیلسوفان یونانی و یونانی مآب پیش از اسلام چشمگیر است، نباید فراموش کرد که او به تکرار آراء آنان بسنده نکرده، بل افزون بر آنکه تقریرهای تازه ای از بسیاری مباحث آنها به دست داده‌است، به اصلاح و تکمیل آنها پرداخته و ابتکارات پرشماری نیز داشته‌است.

💡 الخیر المحض، یا الایضاح فی خیر المحض تلخیص و اقتباسی به زبان عربی از مبادی الهیات پروکلس است که در سنت اسلامی اشتباهاً به ارسطو نسبت داده شده‌است. نسخهٔ یونانی‌ای از این کتاب در دست نیست و بنابراین برخی محققان مانند بدوی معتقدند این کتاب در اصل به عربی تألیف شده‌است. ابن‌ندیم از کتابی به عنوان الخیر الاول هم نام می‌برد که به عقیدهٔ برخی همین کتاب است. این کتاب در کنار دیگر کتاب منسوب به ارسطو، اثولوجیا، از منابع عقاید نوافلاطونی در فلسفهٔ اسلامی بوده‌است و ترجمهٔ لاتین آن به نام کتاب علل (Liber de Causis) در اروپا رواج داشته‌است. اولین کسی که پی برد این کتاب از ارسطو نیست بلکه تلخیصی است از مبادی الهیات توماس آکویناس بود.