واژه «پشتکزن» در زبان فارسی یک ترکیب وصفی است که در معنای اصلی به فرد یا موجودی گفته میشود که با حرکت پشتک میپرد، جستوخیز میکند یا حرکت وارونه و جهشی انجام میدهد. در کاربرد انسانی، این واژه به کسی اطلاق میشود که هنگام حرکت، بازی، ورزش یا شنا با حالت پشتک زدن، یعنی چرخش بدن به صورت وارونه و جهشی، حرکت میکند؛ برای مثال، کسی که در آب با پشتک میپرد یا در حرکات نمایشی و ورزشی این نوع جست را انجام میدهد، «پشتکزن» نامیده میشود. از نظر ساخت واژه، این ترکیب از «پشتک» به معنای حرکت جهشی و چرخشی بدن و «زن» به معنای انجامدهنده عمل ساخته شده است؛ بنابراین، مفهوم آن بهصورت مستقیم «پشتکزننده» یا انجامدهنده این حرکت است. در معنای دیگر که بیشتر در متون کهن و لغوی دیده میشود، این واژه برای چهارپایانی به کار میرود که به سبب بیماری، ناراحتی یا رفتار غیرعادی، با پا ضربه میزنند یا حرکتی شبیه جست و لگد از خود نشان میدهند. در این کاربرد، واژه بیشتر جنبه توصیفی دارد و برای بیان رفتار معیوب یا غیرطبیعی حیوان استفاده میشود. از منظر زبانی، «پشتکزن» میتواند هم صفت و هم اسم فاعل محسوب شود و بر انجام یک نوع حرکت خاص دلالت کند. به طور کلی، این واژه به معنای کسی یا حیوانی است که حرکت پشتک، جست وارونه یا جهش همراه با چرخش انجام میدهد و در برخی کاربردها به رفتار غیرعادی چهارپایان نیز اشاره دارد.
پشتک زن
لغت نامه دهخدا
پشتک زن. [ پ ُت َ زَ ] ( نف مرکب ) آنکه با پشتک بر آب پرد. آنکه باپشتک بجهد. رفتار با پشتک. || چهارپائی که بسبب مرض پشتک رفتار معیوب دارد و پای زند: اتان رُموح برجلها؛ ای نفوح. اتان ضحور؛ خرماده پشتکزن.
فرهنگ فارسی
( صفت ) ۱- پشتک زننده. ۲- چهار پایی که بسبب مرض پشتک رفتار معیوب دارد و پای زند.