پشتک زن
واژه «پشتکزن» در زبان فارسی یک ترکیب وصفی است که در معنای اصلی به فرد یا موجودی گفته میشود که با حرکت پشتک میپرد، جستوخیز میکند یا حرکت وارونه و جهشی انجام میدهد. در کاربرد انسانی، این واژه به کسی اطلاق میشود که هنگام حرکت، بازی، ورزش یا شنا با حالت پشتک زدن، یعنی چرخش بدن به صورت وارونه و جهشی، حرکت میکند؛ برای مثال، کسی که در آب با پشتک میپرد یا در حرکات نمایشی و ورزشی این نوع جست را انجام میدهد، «پشتکزن» نامیده میشود. از نظر ساخت واژه، این ترکیب از «پشتک» به معنای حرکت جهشی و چرخشی بدن و «زن» به معنای انجامدهنده عمل ساخته شده است؛ بنابراین، مفهوم آن بهصورت مستقیم «پشتکزننده» یا انجامدهنده این حرکت است. در معنای دیگر که بیشتر در متون کهن و لغوی دیده میشود، این واژه برای چهارپایانی به کار میرود که به سبب بیماری، ناراحتی یا رفتار غیرعادی، با پا ضربه میزنند یا حرکتی شبیه جست و لگد از خود نشان میدهند. در این کاربرد، واژه بیشتر جنبه توصیفی دارد و برای بیان رفتار معیوب یا غیرطبیعی حیوان استفاده میشود. از منظر زبانی، «پشتکزن» میتواند هم صفت و هم اسم فاعل محسوب شود و بر انجام یک نوع حرکت خاص دلالت کند. به طور کلی، این واژه به معنای کسی یا حیوانی است که حرکت پشتک، جست وارونه یا جهش همراه با چرخش انجام میدهد و در برخی کاربردها به رفتار غیرعادی چهارپایان نیز اشاره دارد.
مترادفها
پشت و رو کردن، وارونه کردن
لغت نامه دهخدا
پشتک زن. [ پ ُت َ زَ ] ( نف مرکب ) آنکه با پشتک بر آب پرد. آنکه باپشتک بجهد. رفتار با پشتک. || چهارپائی که بسبب مرض پشتک رفتار معیوب دارد و پای زند: اتان رُموح برجلها؛ ای نفوح. اتان ضحور؛ خرماده پشتکزن.
فرهنگ فارسی
( صفت ) ۱- پشتک زننده. ۲- چهار پایی که بسبب مرض پشتک رفتار معیوب دارد و پای زند.