مجله تعلیم و تربیت

[ویکی فقه] مجله تعلیم و تربیت، مجله رسمی وزارت معارف (فرهنگ، آموزش و پرورش)، که در فاصله سال های ۱۳۰۴-۱۳۱۷ش/ ۱۹۲۵-۱۹۴۰م، به سردبیری علی اصغر حکمت، نصرالله فلسفی و محمدمحیط طباطبایی در تهران منتشر می شد.
پیش از انتشار این مجله، وزارت معارف در سال های ۱۲۹۸-۱۲۹۹ش/۱۹۱۹-۱۹۲۰م، یعنی از زمان وزارت نصیرالدوله بدر به انتشار مجله ای رسمی به نام های اصول تعلیم و اصول تعلیمات مجموعاً در ۱۲ شماره اقدام کرده بود.
دوره های انتشار
تعلیم و تربیت در دو دوره انتشار یافت:
← دوره اول انتشار
(۱) آرین پور، یحیی، از نیما تا روزگار ما؛ تهران، ۱۳۷۴ش. (۲) افشار، ایرج، فهرست مقالات فارسی، تهران، ۱۳۳۸ و ۱۳۵۵ش. (۳) بیات، کاوه، کوهستانی نژاد، مسعود، اسناد مطبوعات، تهران، ۱۳۷۲ش. (۴) تقی زاده، حسن، زندگی طوفانی، به کوشش ایرج افشار، تهران، ۱۳۷۲ش. (۵) حکمت، علی اصغر، «آغاز سال دوم»، تعلیم و تربیت، تهران، ۱۳۰۵ش، س ۲، شم ۱. (۶) حکمت، علی اصغر، «حکم وزارتی»، تهران، ۱۳۱۳ش، س ۴، شم ۱. (۷) حکمت، علی اصغر، «مجله تعلیم و تربیت»، تهران، ۱۳۰۴ش، س ۱، شم ۱. (۸) حکمت، مشارالدوله، حکم وزارتی، تهران، ۱۳۰۴ش، س ۱، شم ۱. (۹) رعدی آذرخشی، غلامعلی، «خاطره ای از فروغی، تقی زاده و سرپاس مختاری»، وحید، تهران، ۱۳۵۱ش، س ۹، شم ۵. (۱۰) صدر هاشمی، محمد، تاریخ جراید و مجلات ایران، اصفهان، ۱۳۳۲ش. (۱۱) ماسه، هانری، «مجله تعلیم و تربیت در خارج ایران»، تعلیم و تربیت، تهران، ۱۳۰۵ش، س ۲، چ. (۱۲) مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، دانشنامه بزرگ اسلامی. (۱۳) میرانصاری، علی، اسنادی از مشاهیر ادب معاصر ایران، تهران، ۱۳۷۸ش. (۱۴) یغمایی، اقبال، ماهنامه آموزش و پرورش، تهران، ۱۳۴۴ش، س ۳۵، شم ۹-۱۰. (۱۵) یغمایی، اقبال، وزیران علوم و معارف و فرهنگ ایران، تهران، ۱۳۷۵ش.

💡 نصرالله فلسفی علاوه بر نویسندگی و ترجمهٔ کتاب‌های بسیار، مقالات تحقیقی دربارهٔ تاریخ و ادبیات ایران در نشریات به چاپ رساند. مقالات تحقیقی او دربارهٔ تاریخ و ادبیات ایران در نشریه‌هایی چون تعلیم و تربیت، مهر، سخن، شفق سرخ، اتحاد، یغما، وحید، مجلهٔ دانشکده ادبیات و علوم انسانی تبریز، نشریه کتابخانه ملی، تبریز و وحید به چاپ رسیده‌است. فعالیت‌های روزنامه‌نگاری او در طی چهار دهه شامل مدیریت چندین مجله در دوره‌های مختلف بود که از آن جمله‌است: کفالت مجله پست و تلگراف (فقط سه شماره ۱۳۰۴)، مجله ایران (نشریه کلوپ بین‌المللی ایران برای تمبر و مجموعه‌های دیگر از ۱۳۰۱ تا ۱۳۱۱)، مجله تعلیم و تربیت (وابسته به وزارت معارف، ۱۳۱۳–۱۳۱۴)، مجلهٔ مهر (از ۱۳۱۲ به مدت چهارسال)، مدیریت و سردبیری مجله هفتگی امید (از ۱۳۲۲ به مدت سه سال)، و مجلهٔ ایرانیکا به زبان ایتالیایی (در دورهٔ رایزنی فرهنگی در ایتالیا).

💡 در ۱۳۱۳ تقی‌زاده با سمت وزیرمختاری به فرانسه رفت. در همان سال ظاهراً از وی خواسته شد که جلو مطالب تند دربارهٔ رضاشاه را در مطبوعات فرانسه بگیرد و پاسخی که تقی‌زاده دربارهٔ آزادی قلم و مطبوعات در فرانسه داد، مقبول شاه نیفتاد. در همان ایام مقاله‌ای از تقی‌زاده در مجله تعلیم و تربیت انتشار یافت که در آن با مصوبات شورایی به نام اصلاح فرهنگ در وزارت جنگ مخالفت شده بود. این مقاله ظاهراً خشم و غضب شاه را برانگیخت و او را از کار برکنار کردند و به ایران فراخواندند. تقی‌زاده خطر را احساس کرد و به ایران بازنگشت و از پاریس به برلین رفت. بیش از یک سال در آن شهر بود و در پاییز ۱۳۱۴ ش (۱۹۳۵) در مجمع بین‌المللی خاورشناسان در رم شرکت کرد. در لندن و کمبریج شش سال به تدریس و تحقیق مشغول بود و به دور از غوغای سیاست، پربارترین سال‌های عمر علمی و تحقیقی خود را گذراند. بخشی از تحقیقات عمیق علمی و فرهنگی او محصول فراغت عمر همین سال هاست. او تا پایان حکومت رضاشاه به ایران نیامد.