کلمه «ربح ما لم یضمن» به معنای فروش کالایی است که هنوز دریافت نکردهایم، اما آن را با قیمتی بیشتر از قیمت خریدش میفروشیم. به عبارت دیگر، کسی که کالایی را از فروشنده خریده است، قبل از دریافت آن، آن را به دیگری میفروشد و سودی بر آن میگیرد، ربح ما لم یضمن گفته میشود. این نوع معامله در فقه اسلام مورد بحث قرار گرفته و از معاملات نهیشده توسط پیامبر صلیاللهعلیهوآله به شمار میرود. از نظر روایات، این کار هم از جهت فروختن کالای نرسیده و هم از جهت افزودن سود بر آن مورد نهی است. فقها درباره حکم آن اختلاف نظر دارند و برخی آن را حرام و برخی مکروه دانستهاند. هدف اصلی این نهی، جلوگیری از معاملات پرریسک و ایجاد عدالت در معاملات است. بنابراین، «ربح ما لم یضمن» نمادی از معاملهای است که بدون تضمین و دریافت کالا با هدف کسب سود صورت میگیرد و در فقه اسلام محدودیتهایی برای آن تعیین شده است. این مسئله نشاندهنده اهمیت انصاف، امانت و رعایت حقوق طرفین در معاملات تجاری است.
ربح ما لم یضمن
دانشنامه اسلامی
[ویکی فقه] فروختن کالا به قیمت بیشتر، قبل از تحویل گرفتن آن را ربح ما لم یضمن گویند.
مراد از آن، این است: کسی که کالایی را از دیگری خریده، پیش از آنکه آن را از فروشنده تحویل بگیرد، با قیمت بیشتر به دیگری بفروشد. از احکام آن در باب تجارت سخن گفته اند.
ربح مالَم یضمَن در روایات
از معاملاتی که رسول خدا صلّی اللَّه علیه و آله از آن نهی کرده، ربح مالَم یضمَن است. در روایتی از امام صادق علیه السّلام آمده است: پیامبر صلّی اللَّه علیه و آله یکی از یاران خود را نزد مردم مکه فرستاد تا بازرگانان را از چند نوع معامله، از جمله رِبح ما لَم یضمَن باز دارد.
نظر فقها در صحت معامله ربح مالَم یضمَن
در اینکه فروختن کالای خریداری شده، قبل از تحویل گرفتن آن از فروشنده به قیمت بیشتر، حرام است یا مکروه، اختلاف است. البته به معامله یاد شده از دو جهت نهی تعلق گرفته است: یکی از جهت فروختن کالا قبل از تحویل گرفتن آن که به طور مطلق؛ با سود یا بدون سود، از آن نهی شده است و دیگری از جهت فروختن آن به قیمت بیشتر؛ از این رو، بنابر قول به کراهت معامله نخست، این کراهت در معامله دوم مؤکد خواهد بود.