حج قبل از اسلام
پیشینهی حجگزاری به دوران پیش از اسلام بازمیگردد و از جایگاهی ویژه در باورها و آیینهای اقوام گوناگون برخوردار بود. کعبه، بهعنوان نیایشگاهی مقدس، تنها مورد توجه ساکنان حجاز نبود، بلکه نزد بسیاری از ملل و ادیان دیگر نیز حرمت داشت. بر پایهی منابع تاریخی، حتی اهلکتاب و برخی جوامع غیرعرب برای این مکان تقدّس قائل بودند؛ چنانکه ابنهشام نقل میکند دو دانشمند یهودی، پادشاه تُبَّع را از آسیب رساندن به کعبه برحذر داشتند. همچنین مسعودی یادآور شده است که ایرانیان باستان با اهدای پیشکشهای ارزشمند به زیارت کعبه میآمدند و زمزمههای آنان کنار چاه، سبب نامگذاری زمزم گردید. از جمله آخرین زائران ایرانی، ساسان، نیای سلسلهی ساسانیان، شناخته شده است. افزون بر این، پادشاهان سرزمینهای حِمْیر، کِنده، غسّان و لخم نیز در زمرهی حجگزاران پیش از اسلام بهشمار میرفتند.
با این همه، در دورههایی نزدیک به ظهور اسلام، دامنهی حضور زائران محدودتر گردید و عمدتاً به ساکنان حجاز و مناطق پیرامونی آن اختصاص یافت. تقسیمبندی حجاج به سه گروه حُمس، حِلَّه و طُلْس گویای این تحول است. حُمس که اغلب از قبیلهی قریش و همپیمانان آنان بودند باورمند به اجرای مناسک خاص و سختگیرانهتری در حج بودند، حال آنکه دیگران با عنوان حِلَّه یا طُلْس از مقررات آسانتری پیروی میکردند. این دستهبندی نشان میدهد که اگرچه حج پیشینهای فرامنطقهای داشت، در آستانهی اسلام بهمرور به آیینی با خاستگاه جغرافیایی محدودتر تبدیل شده بود.
آیینهای حج در دوران جاهلیت از آداب و رسوم پیچیدهای پیروی میکرد که بخشی از آن پس از اسلام نیز تداوم یافت، اما با محتوایی کاملاً متحول و مبتنی بر توحید. زیارت کعبه، طواف، سعی میان صفا و مروه، وقوف در عرفات و مشعر، و قربانی از جمله مراسم مشترک در دو دوره بودند؛ با این تفاوت که در دوران پیش از اسلام، این اعمال با باورهای شرکآمیز و اعمالی چون پرستش بتها، قمار و برخی رفتارهای ناپسند دیگر آمیخته بود. همچنین تقسیمبندیهای قبیلهای و قومی در اجرای مناسک، بر اهمیت اجتماعی و سیاسی حج در آن عصر تأکید داشت و آن را به صحنهای برای نمایش قدرت و همپیمانی قبایل تبدیل میکرد.
مترادفها
حج پیش از اسلام
دانشنامه اسلامی
[ویکی فقه] حج گزاری قبل از اسلام، به جایگاه و اهمیت و آداب و رسوم آیین حج در قبل از ظهور اسلام می پردازد.
قبل از ظهور اسلامحج گزاری مختص اهالی حجاز نبود، زیرا برخی روایات تاریخی از تقدس کعبه نزد اهل کتاب و برخی اقوام غیر عرب، خبر داده اند.
به روایت ابن هشام دو دانشمند یهودی درباره عواقب هرگونه اقدام علیه کعبه به یکی از پادشاهان تُبَّع، هشدار دادند، به نقل مسعودی، ایرانیان قدیم با هدایای گران قیمت بسیار، به زیارت کعبه می رفتند زمزمه آنان بر سر چاه آن، سبب شد که « زمزم » نام گیرد.
آخرین ایرانی حج گزار، ساسان ( جد ساسانیان ) معرفی شده است، از به زیارت کعبه رفتن پادشاهان حِمْیر، کِنده، غسّان و لخم نیز یاد شده است.
با این حال، تقسیم بندی حجاج به گروههای سه گانه حُمس، حِلَّه و طُلْس، گویای آن است که در ادوار نزدیک به ظهور اسلام، گستره جغرافیایی و قومی حج گزاران، به حجاز و نواحی اطراف آن محدود شده بود.
گسترش بت پرستی و تغییرات ماهوی آیین حج
آیین های حج، با گذشت زمان و گسترش بت پرستی میان اعراب، تغییرات ماهوی کرد.
نخستین بار، چندین قرن پیش از ظهور اسلام، عمروبن لُحَیّ خزاعی ( سرپرست امور مکه ) بت هایی بر گرد کعبه نهاد که تکریم آن ها بخشی از آیین حج شد..
انحرافات مناسک حج پیش از اسلام
بعدها رسوم انحرافی دیگری به مناسک حج راه یافت، از جمله سعی میان اِساف و نائله در دو محل نصب گردیدند، ولی بعداً به عنوان دو بت مورد پرستش قرار گرفتند، سوت کشیدن و کف زدن؛ و بالاخره مسئله نَسیء (تغییر زمان ماه های حرام به منظور قرار گرفتن موسم حج در ماه های معتدل سال و جلب منابع تجاری ). که در قرآن نیز به برخی از آن ها تصریح شده است.
با تفوق قریش بر مکه، بدعت های حج بیش تر شد که تقسیم حجاج به سه گروه حُمْس، حِلَّه و طُلْس از آن جمله بود.
آداب پسندیده مناسک حج پیش از اسلام
...
جمله سازی با حج قبل از اسلام
جملات نمونه از منابع مختلف جمع آوری شده است، اگر صحیح نیست یا توهین آمیز است، لطفا گزارش دهید.
💡 میگنت به مدت ۶۷ سال همسر نجاریان بود. میگنت در سال ۲۰۱۹، یک سال قبل از خود نجاریان درگذشت. آنها چهار پسر داشتند، پیت، جان، دیوید، و پل نجاریان. نجاریان در ۱ سپتامبر ۲۰۲۰ در استیلواتر، مینهسوتا در سن ۹۲ سالگی درگذشت.