برهان در قران

[ویکی فقه] برهان در قرآن. برهان، ثابت کننده حقانیت امور به طور قطع و یقین است.
برهان واژه ای عربی است که درباره ریشه آن میان لغت شناسان اختلاف است؛ برخی آن را مصدر ثلاثی مجرد «بَرِهَ یَبْرَه بُرْهاناً» به معنای سفید شدن و برخی دیگر آن را مشتق از ریشه رباعی مجرّد «بَرْهَنَ یُبَرْهِنُ بَرهَنةً» و به معنای حجّت و دلیل دانسته اند؛ ولی بعید نیست این واژه در اصل مصدر «بَرِهَ یَبْرَه» به معنای سفید شدن بوده و پس از آن بر کلام آشکاری که ابهامی ندارد یا چیز روشنی که در آن خفایی نیست اطلاق شده و سپس به طور اشتقاق انتزاعی فعل رباعی «بَرْهَنَ» از آن اشتقاق یافته است.
← نونِ برهان
به هر تقدیر برهان در لغت اخص از دلیل و به معنای حجّت و بیان واضح و دلیل قاطع است.
← اصطلاح
مترجمان در نهضت ترجمه کلمه برهان را معادلِ یونانی «أپودیکسیس» در منطق ارسطو قرار داده اند و فارابی معرّب آن را «أفوذوطیقا» و ابن ندیم «أبودیقطیقا» گفته اند. این لفظ یونانی و معادل لاتین آن یعنی «دمونستراسیو» نیز در ریشه لغت به معنای نشان دادن است.
تقسیم بندی منطقی
...

💡 اساس برهان در جستجوی ما برای پاسخ به پرسش چرا ممکن هست؟ بنا شده‌است. یعنی ما وجود داریم، در حالی که ممکن بود نباشیم، زیرا علت وجودیمان در درونمان نیست؛ پس کسی هست که دلیل وجودیش درون خود اوست.

💡 و در تفسير برهان در ذيل آيه شريفه (ام يقولون افتريه...) از كتاب نهج البيانشيبانى از مقاتل روايت كرده كه گفت: كفار مكه گفته بودند: محمد قرآن را افتراء بستهاست. آنگاه صاحب برهان اضافه كرده است كه نظير اين سخن را از امام ابى جعفر و امامصادق (عليه السلام ) نيز روايت شده است.

💡 و در تفسير برهان در ذيل آيه: (ام يحسدون النّاس على ما آتيهم اللّه من فضله...) ازامالى شيخ نقل كرده كه وى به سند خود از جابر از امام ابى جعفر (عليه السلام ) روايتكرده كه فرموده: منظور از ناس ماييم.

💡 خـدا بـكشد كسانى را كه بى دليل و برهان در باره روز جزاء سخن مى گويند (و مردم رامنحرف مى كند) (10).