واژه «عائره» در اصل مونث «عائر» است و در منابع لغوی و قدیم به چند معنا به کار رفته است. نخست، از نظر پزشکی و فیزیولوژی به درد چشم، رمد، خاشاک چشم یا آبله ریزه روی پلک گفته میشود و هر چیزی که باعث اذیت چشم شود نیز میتواند «عائره» نامیده شود. علاوه بر این، در معنای کنایی، چیزی که بسیار و فراوان باشد و چشم را پر کند یا خیره سازد نیز «عائره» گفته میشود، مثل ثروت یا اموالی که به نظر فراوان و چشمگیر باشد. به عبارت دیگر، این واژه هم به چیزهای مضر یا اذیتکننده برای چشم و هم به چیزهای بسیار و چشمگیر اشاره دارد. در منابع فارسی، این واژه عمدتاً به صورت مونث عائر ذکر شده و کاربرد آن بسته به متن، میتواند پزشکی، طبیعی یا کنایی و مجازی باشد. بنابراین، «عائره» هم به درد یا ناراحتی چشم و هم به چیزی که از حد فراوانی چشم را پر کند یا جلب توجه کند دلالت دارد و در ادبیات و متون قدیم به همین معانی به کار رفته است.
عائره
لغت نامه دهخدا
( عائرة ) عائرة. [ ءِ رَ ] ( ع ص ) مؤنث عائر. رجوع به عائر شود. || ( اِ ) بسیار که به نظر نگنجد و چشم خیره شود. گویند: له من المال عائرة عینین؛ یعنی او را مال بسیار است که چشم را پر میکند. ( منتهی الارب ) ( آنندراج ) ( از اقرب الموارد ).
فرهنگ فارسی
مونث عائر