واژه «سیخول» در لغتنامههای کهن فارسی و عربی به عنوان نامی برای نوعی جانور خاردار شناخته میشود که در منابعی مانند برهان قاطع، آنندراج و فرهنگهای لغوی قدیم به آن اشاره شده است. این واژه به حیوانی شبیه خارپشت یا جوجهتیغی اطلاق میشود که دارای خارهای بلند و ابلق بر روی بدن خود است. در توصیفهای قدیمی آمده است که این جانور در هنگام احساس خطر بدن خود را جمع میکند و خارهایش را به سمت بیرون پرتاب یا نمایان میسازد. در برخی منابع، سیخول با نامهایی مانند قنفذ، تشی و خارپشت نیز معادل دانسته شده است که همگی به یک گروه از پستانداران کوچک خاردار اشاره دارند. این جانور بیشتر در مناطق کوهستانی و طبیعی زندگی میکند و به دلیل ویژگی دفاعی خارهایش شناخته میشود. در متون لغوی، گاهی به قدرت دفاعی آن در برابر شکارچیان نیز اشاره شده و رفتار آن به عنوان یک سازوکار طبیعی دفاعی توصیف گردیده است. واژههای هممعنی آن در فرهنگهای مختلف نشاندهنده تنوع نامگذاری این حیوان در مناطق گوناگون است. از نظر زبانشناسی، «سیخول» یکی از واژههای قدیمی و کمتر رایج برای نامگذاری این جانور در فارسی کهن به شمار میرود. این واژه امروزه کاربرد عمومی ندارد و بیشتر در متون لغوی و تاریخی قابل مشاهده است. در مجموع، سیخول به معنای خارپشت یا جوجهتیغی بزرگ با خارهای بلند و ابلق است که در منابع قدیم با ویژگیهای دفاعی خاص توصیف شده است.
سیخول
لغت نامه دهخدا
سیخول. ( اِ ) سیخور. ( حاشیه برهان قاطع چ معین ). خارپشت کلانی را گویند که خارهای ابلق دارد و مانند تیر اندازد. ( برهان ) ( آنندراج ). اسغر. ( فرهنگ رشیدی ). سغر. ( اوبهی ). جانوری باشد که بر اندامش خارها ابلق مثل دوک بود، چون کسی قصد گرفتن آن کند اندام خود را چنان درهم فشارد که آن خارها از بدن پریدن نماید و آنرا تشی گویند. ( جهانگیری ). جوجه تیغی. قنفذ. خارپشت. ( یادداشت بخط مؤلف ). رجوع به سگر، سگرنه، سغر و اسغر شود.
فرهنگ عمید
خارپشت بزرگ که خارهای بلند ابلق دارد و آن ها را مانند تیر می اندازد، خارپشت بزرگ تیرانداز، اسغر، جبروز، جوله، تشی، بیهن، روباه ترکی.
فرهنگ فارسی
( اسم ) خار پشت جبلی.
جمله سازی با سیخول
جملات نمونه از منابع مختلف جمع آوری شده است، اگر صحیح نیست یا توهین آمیز است، لطفا گزارش دهید.
💡 این منطقه از وحوش هم بینصیب نیست و انواع حیوانات وحشی در آن زندگی میکنند مثل بزکوهی، میش کوهی، آهو، یوزپلنگ، انواع مارها، گرگ، روباه، شغال، کفتار، خرگوش، لاکپشت، جوجهتیغی، سیخول، بزمجه و انواع حشرات از جمله عقرب، رتیل و … وجود دارد.
