حوزه علمیه یزد
شهر یزد از دیرباز به عنوان یکی از کانونهای مهم تمدنی ایران شناخته میشود. بنا بر برخی روایات تاریخی، بنیان اولیه این شهر را میتوان به دوران اسکندر مقدونی نسبت داد. جایگاه ویژهٔ یزد در پذیرش و گسترش اسلام، سبب گردید لقب افتخارآمیز دارالعِبادَة به آن اعطا شود. این شهر مهد پرورش دهها عالم و دانشمند بزرگ بوده و تاریخ پرافتخار حوزهی علمیۀ آن، گواه این مدعاست.
تاریخ حوزۀ علمیۀ یزد عموماً به دو دورۀ متمایز تقسیم میگردد. دورۀ تاسیس و شکلگیری این حوزه از قرن چهارم هجری و با حضور امامزادگان و سادات علوی در این منطقه آغاز شد. این دوره تا قرن نهم هجری ادامه یافت. اگرچه در سدههای نخستین نام عالمی برجسته از این شهر ثبت نشده است، اما حضور امامزاده محمّد بن علی بن عبیدالله بن احمد شعرانی بن علی عریضی بن جعفر صادق(ع) و اقامت وی در یزد، قدمت تشیع در این سامان را به دوران عباسی میرساند. بر اساس منابع تاریخی همچون کتاب تاریخ یزد اثر جعفری، امامزاده محمّد در دوران عباسیان به صورت ناشناس و در هیئت درویشان از بغداد عازم خراسان شد و در مسیر به یزد رسید. والی شهر به سبب رویایی صادقه، از وی استقبال شایانی کرد، دختر خود را به همسری او درآورد و خانهای برای اقامت وی در محلهی حسینیان فراهم نمود.
دورۀ دوم شکوفایی و رونق چشمگیر حوزۀ علمیۀ یزد، از قرن دهم هجری و همزمان با به قدرت رسیدن سلسلۀ صفویه آغاز گشت و تا قرن پانزدهم ادامه یافت. در این دوره، با رسمیشدن مذهب تشیع در ایران، این سامان نیز شاهد رشد و گسترش قابلتوجه علوم دینی بود. از نشانههای این رونق، حضور عالمان یزدی در محضر استادان بزرگ آن عصر است؛ چنانکه یحیی بحرانی یزدی در قرن دهم، از شاگردان برجستۀ محقق کرکی شد و آثار ارزشمندی مانند التحفة الرضویة را تألیف نمود. این دوره، عصر طلایی حوزهی علمیهی یزد و ظهور شمار زیادی از فقها و اندیشمندان شیعی در این منطقه به شمار میرود.
دانشنامه اسلامی
[ویکی فقه] بنای اولیه شهر یزد را به زمان اسکندر مقدونی نسبت می دهند. یزد به جهت گرایش به اسلام، عنوان «دار العبادة» به خود گرفت و دهها عالم فرزانه از این شهر برخاست. تاریخ حوزه علمیه یزد به دو دوره تقسیم می شود. آغاز دوره تاسیس از قرن چهارم با حضور امامزادگان بوده و از قرن دهم با روی کار آمدن صفویان رونق چشم گیری گرفت.
این دوره از قرن چهارم تا نهم هجری را شامل می شود. هر چند در قرون اولیه این شهر به نام عالمی برنمی خوریم، لیکن حضور امامزاده محمد بن علی بن عبیدالله بن احمد شعرانی بن علی عریضی بن جعفر صادق (علیه السلام) و اقامت وی در این شهر قدمت تشیع در این سامان را به عصر عباسی می رساند.امامزاده محمد در زمان عباسیان به صورت درویشان از بغداد متوجه خراسان شد، تا به شهر یزد رسید، والی شهر در اثر خوابی که دیده بود مقدم وی را گرامی داشت و دختر خویش را به همسری او درآورد و در کوچه حسینیان خانه ای برای او ترتیب داد.
جعفری، جعفر بن محمد، تاریخ یزد، ص۱۳۰و۱۳۱، بنگاه ترجمه و نشر کتاب، ۱۳۴۳.
این دوره از قرن دهم تا قرن پانزدهم را شامل است. با روی کار آمدن صفویان، تشیع در این سامان نیز رو به رشد نهاد چنانکه «یحیی بحرانی یزدی» در قرن دهم در شمار شاگردان «محقق کرکی» درآمد و «التحفة الرضویة» را تالیف نمود.
آقابزرگ تهرانی، محمدمحسن، احیاء الداثر، ص۲۷۴.
۱. ↑ جعفری، جعفر بن محمد، تاریخ یزد، ص۱۳۰و۱۳۱، بنگاه ترجمه و نشر کتاب، ۱۳۴۳.۲. ↑ عطائی، محمدرضا، مهاجران آل ابوطالب، ص۴۳۴ و ۴۳۵.۳. ↑ افشار، ایرج، یادگارهای یزد، ج۱، ص۲۸۰.۴. ↑ آقابزرگ تهرانی، محمدمحسن، الثقات العیون، ص۳۸.۵. ↑ جعفری، جعفر بن محمد، تاریخ یزد، ص۱۰۰.۶. ↑ آقابزرگ تهرانی، محمدمحسن، الانوار الساطعة فی المائة السابعه، ص۲۰۷.۷. ↑ آقابزرگ تهرانی، محمدمحسن، الحقائق الراهنة، ص۲۴۰.۸. ↑ آقابزرگ تهرانی، محمدمحسن، الضیاء اللامع، ص۱۵۱.۹. ↑ سلطانزاده، حسین، تاریخ مدارس ایران، ص۱۴۹ـ۱۵۱.۱۰. ↑ آقابزرگ تهرانی، محمدمحسن، احیاء الداثر، ص۲۷۴.۱۱. ↑ آقابزرگ تهرانی، محمدمحسن، احیاء الداثر، ص۲۷۵.۱۲. ↑ آقابزرگ تهرانی، محمدمحسن، طبقات اعلام الشیعه، ج۵، ص۶۴۰.
...