استحقاق ثواب

[ویکی فقه] صلاحیت شخص برای دریافت ثواب، به سبب التزام به اوامر و نواهی را استحقاق ثواب گویند.
استحقاق ثواب به معنای حکم عقل و عقلا به شایستگی شخص برای دریافت ثواب می باشد؛ یعنی شایسته است از نفعی همراه با تعظیم و بزرگ داشت بهره مند گردد.
سبب استحقاق ثواب
سبب استحقاق ثواب، انجام واجبات، مستحبات و امور نیک و پسندیده و اجتناب از امور ناپسند و قبیح است، زیرا شخص با انجام تکلیفی که مولا متوجه او نموده است به مشقت و سختی می افتد و چون خداوند بی غرض کاری انجام نمی دهد، عقل حکم می کند که غرض از آن یا ضرر رساندن به مکلف است یا نفع رساندن به او؛ احتمال اولی منتفی است، زیرا ظلم است و خداوند ظلم نمی کند، در نتیجه، غرض از تکلیف، نفع رساندن به مکلف است و شخص با ادای تکلیف مستحق ثواب می گردد.
استحقاق ثواب در واجب غیری
در این که آیا انجام واجب غیری نیز هم چون انجام واجب نفسی باعث استحقاق ثواب می گردد یا نه اختلاف است.

💡 در نظر اغلب معتزله مجموع گناهان در صورتی که صغیره به‌شمار آیند، به دلیل افزونی طاعات و استحقاق ثواب بر آنها، تکفیر می‌شوند و نیازی به توبه از آن‌ها نیست، بلکه گناهان کبیره هستند که نیازمند توبه‌اند.

💡 اصولیان اشاره کرده‌اند که قصد اطاعت و فرمانبرداری یا قصد قربت از شروط لازم برای استحقاق ثواب است و بدون آن هیچ عملی مستحق ثواب نیست.