مخاطبات

واژه «مخاطبات» در زبان عربی و فارسی به معنای گفت‌وگوها و خطاب‌های متقابل میان افراد است و در اصل از ریشه «خطاب» گرفته شده که به معنای سخن گفتن مستقیم با مخاطب می‌باشد. این واژه به صورت جمع به کار می‌رود و نشان‌دهنده مجموعه‌ای از گفتارها، مکاتبات یا ارتباطات کلامی میان دو یا چند نفر است. در کاربرد ادبی و تاریخی، «مخاطبات» گاهی به نامه‌نگاری‌ها و مکاتبات رسمی نیز گفته می‌شود، زیرا این نوشته‌ها نوعی گفت‌وگوی غیرحضوری محسوب می‌شوند. در برخی متون کهن، این واژه برای اشاره به سخنان تند، جدی یا همراه با خشم نیز به کار رفته است، زمانی که خطاب مستقیم با شدت و تأکید بیان می‌شود. همچنین در علم بلاغت، می‌تواند به مجموعه خطابه‌ها و سخنرانی‌هایی گفته شود که برای تأثیرگذاری بر مخاطب ایراد می‌گردد. در علوم قرآنی نیز اصطلاح «سور مخاطبات» به سوره‌هایی گفته می‌شود که با خطاب‌هایی مانند «یا أیها الناس» یا «یا أیها الذین آمنوا» آغاز می‌شوند. این کاربرد نشان می‌دهد که مفهوم مخاطب و خطاب در این واژه نقش اصلی دارد. در لغت‌نامه‌ها نیز تأکید شده که مخاطبات هم به معنای گفت‌وگو و هم به معنای مکاتبه قابل استفاده است. بنابراین این واژه دامنه معنایی گسترده‌ای دارد که از ارتباط کلامی ساده تا نامه‌نگاری رسمی و خطابه‌های جدی را در بر می‌گیرد. در نتیجه، این کلمه به طور کلی به هر نوع ارتباط زبانی یا نوشتاری میان افراد اشاره دارد که در قالب خطاب مستقیم انجام می‌شود.