معنای مُقَصِّرِینَ در متون اسلامی به کوتاهکنندگان یا کسانی که عمل تقصیر را انجام میدهند اطلاق میشود. این اصطلاح در احکام حج و عمره به عملی ویژه اشاره دارد که پس از سعی بین صفا و مروه انجام میگیرد و شامل کوتاه کردن مقداری از موی سر یا صورت و نیز گرفتن ناخنها است. با انجام این عمل، محرم از حالت احرام خارج میشود و تکالیف مرتبط با احرام برای وی پایان مییابد. طبق نظر مفسرانی همچون طبرسی، از آیات قرآن برمیآید که شخص در انجام مناسک حج میان حلق (تراشیدن کامل سر) و تقصیر (کوتاه کردن مو) مخیر است.
ریشه این کلمه از ماده قَصَرَ مشتق شده که در زبان عربی به معنای کوتاهی و کاستن در مقابل درازی و بلندی است. این ریشه در قرآن کریم یازده بار به کار رفته و در ساختارهای صرفی گوناگونی ظهور یافته است. فعل آن گاه به وزن فَلْس و عِنَب (به باب ضَرَبَ یَضْرِبُ) و گاه نیز به صورت تفعیل (تقصیر) استعمال میشود. منابع لغوی مهمی چون مفردات، مصباح المنیر و اقرب الموارد بر این معانی و اوزان تأکید دارند و آن را در چارچوب اصطلاحی مناسک حج تبیین کردهاند.
در مجموع، تقصیر به عنوان یکی از اعمال پایانی حج یا عمره، نشانهای از خروج از حالت احرام و تکمیل بخشی از مناسک به شمار میرود. این عمل علاوه بر بعد ظاهری، دارای مفهومی عبادی و نمادین است که پیروان را به سوی تزکیه و تقوا رهنمون میسازد. بنابراین، مقصرین در متون دینی به گروهی اشاره دارد که این عمل را به عنوان بخشی از فرایض حج یا عمره به جا میآورند و بدین ترتیب، پایان دوره احرام خویش را اعلام میکنند.