سعی صفا و مروه

سَعْی میان صَفا و مَرْوَه، یکی از اعمال واجب در مناسک حج و عمره به شمار می‌رود که به معنای هفت بار پیمودن مسافت میان این دو کوه است. این عمل نمادین، نشان‌دهنده‌ی تلاش و عبادتی آمیخته با اخلاص و یادآوری رفتار بانوی بزرگوار اسلام، حضرت هاجر(س)، در جست‌وجوی آب برای فرزندش حضرت اسماعیل(ع) می‌باشد. آیین سعی، پیوندی ژرف با تاریخ توحید دارد و به عنوان بخشی جدایی‌ناپذیر از این عبادات بزرگ الهی انجام می‌پذیرد.

صفا و مَرْوَه دو کوه کوچک و متصل به مسجد‌الحرام هستند که فاصله‌ی میان آن‌ها، معروف به «مَسْعیٰ»، حدود ۳۹۵ متر است. در گذشته، این دو کوه عظمت و ارتفاع بیشتری داشتند، اما به مرور زمان و در پی توسعه‌های متوالی مسجد‌الحرام، از حجم و ارتفاع آن‌ها کاسته شد. هماکنون ارتفاع صفا نزدیک به هشت متر است و از مروه نیز تنها نشانه‌ای اندک برجای مانده است؛ به‌طوری‌که در سال ۱۳۷۴ شمسی، به منظور گسترش محدوده‌ی سعی، بقایای آن برداشته شد و در انتهای مسیر، دری به بیرون گشوده گردید.

در قرآن کریم به روشنی به جایگاه این دو کوه و آیین سعی میان آن‌ها اشاره شده است: «إِنَّ الصَّفَا وَالْمَرْوَةَ مِن شَعَائِرِ اللَّهِ ۖ فَمَنْ حَجَّ الْبَیْتَ أَوِ اعْتَمَرَ فَلَا جُنَاحَ عَلَیْهِ أَنْ یَطَّوَّفَ بِهِمَا ۚ وَمَنْ تَطَوَّعَ خَیْرًا فَإِنَّ اللَّهَ شَاکِرٌ عَلِیمٌ» (سوره بقره، آیه ۱۵۸). ترجمه: «به راستی که صفا و مروه از نشانه‌های [عبادی] خدایند؛ پس هر که خانه [کعبه] را حج کند یا عمره به جای آورد، بر او گناهی نیست که میان آن دو سعی کند؛ و هر که به اختیار [و افزون بر وظیفه] کار نیکی انجام دهد، بی‌گمان خدا سپاسگزار و داناست.» این آیه، سعی را به عنوان یکی از شعایر الهی تأیید و بر مشروعیت و فضیلت آن مهر تأکید می‌نهد.