نجم الدوله

( نجم الدولة ) نجم الدولة. [ ن َ مُدْ دَ ل َ ] ( اِخ ) عبدالغفار ( حاج میرزا... ) اصفهانی،ملقب به نجم الدولة. از دانشمندان متأخر است. وی ریاضیات قدیمه را نزد پدر خویش میرزا علی محمد فراگرفت،سپس در دارالفنون به تحصیل علوم جدید و به خصوص ریاضی پرداخت. وی سالها به استخراج تقویم رسمی مملکت مأمور بود. گذشته از تقویم های متعدد، آثار دیگری نیز در نجوم و ریاضی تألیف و ترجمه کرده است از جمله: 1-آسمان، در هیأت و نجوم 2- اصول جغرافیا 3- کفایةالهندسه، در اصول هندسه 4- بدایةالجبر 5- بدایةالحساب 6- بدایةالنجوم 7- بدایةالهندسه 8- التطبیقیه، در مطابقه سالهای هجری قمری با سالهای تاریخ میلاد مسیح 9- کفایةالحساب 10- کفایةالهندسه. وفات او در سال 1326 هَ. ق. اتفاق افتاد.

عبدالغفار بن علیمحمد از علمای ریاضی ( و. تهران ۱۲۵۵ ه.ق.- ف. ۱۳۲۶ ه.ق. ) از ریاضی دانهای قرن چهاردهم هجری. معلم ریاضیات دارالفنون بود. اوراست: اصول جغرافیا اصول الهندسه کفایه- الهندسه و کتاب های دیگر.
عبدالغفار اصفهانی ملقب به نجم الدوله از دانشمندان متاخر است

💡 در نخستین سالهای گشایش دارالفنون، جغرافیا توسط آموزگاران عمومی و غیرمتخصص تدریس می‌شد، اما با آغاز تدریس این علم توسط میرزا عبدالغفار خان اصفهانی ملقب به نجم‌الدوله، ستاره‌شناس دوره قاجار، اهمیت جغرافیا در دارالفنون افزایش یافت. اهمیت نقش نجم الدوله از این جهت بود که نخستین کتاب جغرافیایی را با عنوان «جغرافیا: طبیعی و سیاسی» در سال ۱۲۵۹ خورشیدی به زبان فارسی در تهران به چاپ رساند.

💡 از دیگر کارهای نجم الدوله در زمینه جغرافیا می‌توان به نقشه‌برداری از شهرهای قم، کاشان و خرم‌آباد، ترسیم نقشه اراضی تهران، بررسی رودهای کارون و زاینده‌رود برای برآورد هزینه بازسازی سدهای کارون و کوهرنگ، سرشماری تهران در ۱۲۸۴ (با عنوان «تشخیص نفوس دارالخلافه») و تهیه نقشه تهران‌ اشاره کرد.