دیبه

دیبه. [ ب َ ه ْ ] ( اِ ) مخفف دیباه است که نوعی از قماش ابریشمی گرانبها باشد و معرب آن دیبق است. ( برهان ). همان دیباه است. ( شرفنامه منیری ). حریر نیک و «هَ» آخر کلمه بدل از الف است چنانچه خارا و خاره. ( از غیاث ) ( از آنندراج ):
اگر با سیاوش کند شاه جنگ
چو دیبه شود روی گیتی برنگ.فردوسی.در گنج دینار و پر مایه تاج
همان جامه دیبه وتخت عاج.فردوسی.هوا خوشگوار و زمین خوبرنگ
ز دیبه زمینش چو پشت پلنگ.فردوسی.بدان را ز بد دست کوته کنم
زمین را بخون رنگ دیبه کنم.فردوسی.چو دیبهی که برنگ پرند هندی تیغ
زبرجدینش پود و زمردینش تار.عنصری.بین که دیباباف رومی در میان کارگاه
دیبهی دارد بکار اندر، برنگ بادرنگ.منوچهری.نار ماند به یکی سفرگک دیبا
آستردیبه زرد، ابره آن حمرا.منوچهری.از جام می روشن وز زیر و بم مطرب
از دیبه قرقوبی وز نافه تاتاری.منوچهری.پنج دیبای ملون بر تنش
باز جسته دامن هر دیبهی.منوچهری.گر چنو یک صیرفی بودی و بزازی یکی
دیبه و دینار نه مقراض دیدی و نه گاز.منوچهری.هم از دیبه و جامه گونه گون
به ایران همه هست از ایدر فزون.اسدی.زانکه با زشتروی دیبه و خز
گرچه خوبست خوب ننماید.ناصرخسرو.فرق کن فرق کن خداوندا
گوهر از سنگ و دیبه از کرباس.مسعودسعد.عنصری از خسرو غازی شه زابل بشعر
پیل وار زر گرفت و دیبه و اسب و ستام.سوزنی.حال مقلوب شد که بر تن دهر
ابره کرباس و دیبه آستر است.خاقانی.- دیبه ازرق؛ دیبای ازرق. دیبای کبود:
بلبل هم طبع فرزدق شده ست
سوسن در دیبه ازرق شده ست.منوچهری.- دیبه چین؛دیبای چین:
در ایوانها گاه زرین نهاد
فرازش همه دیبه چین نهاد.فردوسی.همه طنجه از شادی آذین زدند
به ره کله از دیبه چین زدند.اسدی.- دیبه خسروانی؛ دیبای خسروانی:
همه دیبه خسروانی بباغ
بگسترد و شد بوستان چون چراغ.فردوسی.

(دِ بَ هْ ) (اِ. ) دیبا.

پارچۀ ابریشمی: هم از لؤلؤ و گوهر شاهوار / هم از دیبهٴ چین سراسر نگار (فردوسی: ۱/۲۰۸ حاشیه ).
* دیبهٴ خسروی: [قدیمی] نام یکی از گنج های هشت گانۀ خسروپرویز: دگر آنک نامش همی بشنوی / تو گویی همه دیبهٴ خسروی (فردوسی: ۸/۲۹۷ ).

( اسم ) دیبا. توضیح: های دیبه ملفوظ است. یا دیبه خسروی ۱ - جامه حریر پادشاهی. ۲ - ( اسم ) گنج سیم از گنجهای خسرو پرویز گنج دیبه.

مخفف دیبا. سراپرده دیبهٔ هفت رنگ/ بدو اندرون خیمه‌های پلنگ «فردوسی»
مترداف دو کلمه مرکب «بگو دیگه» و «ته چیزی» مانند چاه در زبان فارسی، که مفهوم هر کدام از ساختار جمله تفهیم می‌گردد. دِیبهَ گسْسِه دا! بگو‌ بیاد دیگه!

💡 تا برمه دو هفته ز دیبه کله نهاد مه با فلک همی گله آن کله کند

💡 دیبای تو بسیار به از دیبهٔ رومی هرچند که دیبای تو را نیست خریدار

💡 و یا به فکرت خود عنکبوت چتواند که از لعاب‌ کند نسج دیبهٔ ششتر

💡 عرصه گیتی بهشت گشت ز اردیبهشت افسر نخوت بهشت، از سر خود مهرگان

💡 بهار در و گهر می‌کشد به دامن ابر نثار موکب اردیبهشت و اضحی را