مفحم

مفحم. [ م ُ ح َ ] ( ع ص ) درمانده. ( منتهی الارب ) ( آنندراج ) ( ناظم الاطباء ). فرومانده در سخن. ( از اقرب الموارد ). فرومانده از قوت حجت خصم. وامانده در حجت. درمانده شده در سخن. خاموش گردانیده. ( یادداشت به خط مرحوم دهخدا ): و اگر زبان آوری و فصاحت نماید، بسیارگوی نام کنند وگر به مأمن خاموشی گریزد مفحم خوانند. ( کلیله و دمنه چ مینوی ص 175 ).
- مفحم شدن؛ درماندن از سخن. واماندن در حجت. ( یادداشت به خط مرحوم دهخدا ):
گه مناظره با کوه اگر سخن رانی
زاعتراض تو مفحم شود معید صدا.
کمال الدین اسماعیل ( دیوان چ حسین بحرالعلومی ص 207 ).
- مفحم کردن؛ مالیدن به حجت. مالاندن کسی را. ( یادداشت به خط مرحوم دهخدا ).
|| آنکه نتواند شعر گفت. ( مهذب الاسماء ). آنکه بر شعرگویی قادرنباشد. ( منتهی الارب ) ( آنندراج ) ( ناظم الاطباء ) ( از اقرب الموارد ).

(مُ حَ ) [ ع. ] (اِمف. ) درمانده در سخن، کسی که از سخن گفتن عاجز باشد.

فرومانده از سخن گفتن و حجّت آوردن، درمانده در سخن.

( اسم ) خاموش گردانیده کسی که زبانش را بسته باشند درمانده درسخن ( در حجت آوردن و مجادله ): [ و اگر زبان آوری و فصاحت نماید بسیار گوی نام کننده و گر بمامن خاموشی گریزد مفحم خوانند. ] ( کلیله. مصحح مینوی. ۱۷۵ )
درمانده فرومانده در سخن

درمانده در سخن، کسی که از سخن گفتن عاجز باشد.

💡 ز من به صدر تو گر صورتی کند نقاش بود چو صورت بی جان بی روان مفحم

💡 چون مرا داشت زین نمط مفحم چون مرا داد زین بیان الزام

💡 ز قدر او امرای همه عجم عاجز ز مدح او فصحای همه عرب مفحم