کلمهی «شیربخشیر» در فارسی به نوعی داروی گیاهی زردرنگ اطلاق میشود که در گذشته از سرزمینهای هند و کشمیر به ایران آورده میشده است. این دارو بیشتر از ریشه گیاهی خاص تهیه میشده و در طب سنتی برای دفع صفرا و بلغم مورد استفاده قرار میگرفت. در منابع کهن دارویی، از «شیربخشیر» با نامهای دیگری مانند «شیربخ» نیز یاد شده است. رنگ زرد و طعم تلخ این ماده نشانگر ماهیت صفراوی و اثر پاککنندگی آن در بدن است. طبیبان قدیم بر این باور بودند که مصرف این دارو میتواند حرارت اضافی بدن را کاهش داده و در درمان بیماریهایی که از غلبه صفرا یا بلغم ناشی میشود، مؤثر باشد. شیربخشیر معمولاً به صورت خشکشده یا عصاره در ترکیب با داروهای دیگر به کار میرفته است. در متون طب سنتی ایران، از جمله آثار رازی و بوعلیسینا، گیاهانی از این نوع جایگاه مهمی در تنظیم مزاج بدن داشتهاند. همچنین گفته میشود که این ماده خاصیت ضدالتهابی و پاککنندگی خون دارد. امروزه مصرف سنتی آن در برخی مناطق هند و کشمیر همچنان ادامه دارد، هرچند در پزشکی نوین کمتر شناخته شده است.
شیربخشیر
لغت نامه دهخدا
شیربخشیر. [ ب َ ] ( اِ مرکب ) شیربخ. شیربخس. بیخی زردرنگ که از هند و کشمیرآورند و طبیعت آن گرم و خشک است. ( از ناظم الاطباء ) ( از آنندراج ) ( از برهان ) ( از اختیارات بدیعی ). نام دواییست هندی. ( بحر الجواهر ). و رجوع به شیربخ شود.
