تکلیف تخییری

«تکلیف تخییری» اصطلاحی در فقه و اصول فقه است و به نوعی از تکلیف شرعی گفته می‌شود که در آن مکلف میان چند کار یا چند ترک، اختیار دارد یکی را انتخاب کند. در این نوع تکلیف، الزام وجود دارد، اما به انجام یک کار مشخص نیست؛ بلکه یکی از چند گزینه کافی است تا تکلیف ساقط شود. این تعبیر در برابر تکلیف تعیینی قرار دارد؛ جایی که انجام یک کار معیّن و مشخص واجب است. در تکلیف تخییری، شارع مقدّس به مکلف اجازه انتخاب داده است؛ یعنی انجام هر یک از چند مورد، امتثال کامل تکلیف محسوب می‌شود. نمونه شناخته‌شده آن خصال کفاره روزه ماه رمضان است که شخص می‌تواند بین چند عمل مانند آزاد کردن بنده، دو ماه روزه گرفتن، یا طعام دادن به شصت فقیر یکی را برگزیند. بنابراین تکلیف تخییری یعنی وظیفه‌ای که انجام یکی از چند کار ممکن است و با انتخاب یکی از آن‌ها، تکلیف از عهده فرد برداشته می‌شود.