کلمه «کاکای قزوینی» به شاعری از قزوین اشاره دارد که در دورهای فعالیت میکرده و در آثارش به هجو و سپس به مضامین معقول تمایل نشان داده است. او فردی با طبعی آزاد و هموار بود و افکار خود را به صراحت بیان میکرد. در ابتدا به سرودن اشعار هجو و طنز متمایل بود، اما در ادامه به موضوعات عقلانی و اخلاقی نیز پرداخت و در این زمینهها ابیات بدیعی ارائه داد. ظاهراً نام «کاکا» لقب اوست، اما مشخص نیست که تخلص یا اسم واقعی باشد. آثار او ترکیبی از طنز، هجو و اندیشههای معقول را دربرمیگیرد و در ادبیات فارسی شهرت دارد. مثالهایی از اشعار او نشان میدهد که هم توانایی بیان مشکلات اجتماعی را داشته و هم به بیان مسائل اخلاقی و انسانی میپرداخته است. ظاهر و رفتار او نشاندهنده شخصیتی صادق و بدون غرور کاذب بوده است و گرچه به هجو تمایل داشت، اما طبعش خالی از متانت و شخصیت انسانی نبود.
کاکای قزوینی
لغت نامه دهخدا
کاکای قزوینی. [ ی ِ ق َزْ ] ( اِخ ) شاعری است. صادقی کتابدار در مجمعالخواص آرد: در ظاهر چیانی وش وگرده یقه پوش ولی در باطن خیلی هموار و آدمی صفت بود.در اوایل به هجو تمایل داشت و افکار دقیقی از خود ابراز میکرد ولی عاقبت به معقول رغبت نمود و در آن باب نیز سخنان بدیعی گفت این ابیات از او شهرت دارد:
گر کنم بیطاقتی سویم کم اندازد نظر
هر که بدمستی کند ساقی می اش کمتر دهد
بوالهوس را زود از سر وا شود غوغای عشق
تهمت آلودی که گیرد شحنه زودش سر دهد.مجنون تو با اهل خردیار نباشد
غارت زده را قافله در کار نباشد.
و آذر در آتشکده چنین آرد: ظاهراً از اوباش و باطناً مردی آدمی معاش لیکن بهجو مایل طبعش خالی از متانتی و اسمش خالی از غرابتی نیست و لفظ کاکا معلوم نیست که اسم یا لقب یا تخلص باشد به هر تقدیر این شعر از او دیده و نوشته شد:
وعده قتلم به فردا آن پری پیکر دهد
باز میترسم که فردا وعده دیگر دهد.
( آتشکده چ شهیدی ص 233 ).
فرهنگ فارسی
شاعری است
