قنبیر

کلمه «قنبیر» نام یک گیاه است که از تیره فرفیون می‌باشد و گونه‌های مختلف آن معمولاً به شکل درختچه رشد می‌کنند، اما گاهی تا حدود ۱۰ متر ارتفاع نیز می‌رسند و شبیه درخت بزرگ می‌شوند. این گیاه بومی مناطق گرمسیری است، به‌ویژه عربستان، حبشه، هند و سراندیب. برگ‌های آن کامل، بیضوی، خشن و بدون کرک است و دارای گوشوارک می‌باشد. گل‌های قنبیر دوپایه و پوشیده از کرک‌های نازک هستند، گل نر دارای تعداد زیادی پرچم و گل ماده شامل سه برچه است. میوه آن به اندازه نخود و پوشیده از غبار قرمز رنگ است که در واقع تارهای غده‌ای کوچک میکروسکوپی هستند. قسمت مورد استفاده این گیاه، کپسول‌های میوه آن است که پس از رسیدن، خشک شده و با مالش دادن، غبار قرمز رنگی از آنها جمع‌آوری می‌شود. این گرد که شامل مقدار زیادی صمغ (حدود ۸۰ درصد) و ماده‌ای به نام روتلرین یا کامالین است، دارای خاصیت شدید اشتعال و معطر شدن با حرارت می‌باشد. این گرد در طب سنتی برای درمان کرم کدو، به ویژه بوتریوسفال به کار می‌رود و مصرف زیاد آن مسهل شدید است و همراه با تهوع و قی می‌باشد. در طب قدیم، به دلیل رنگ و شکل گرد آن، مردم آن را نوعی خاک می‌پنداشتند. قنبیر در منابع مختلف به نام‌های قنبیل، قنبلیله، ورس، کامالا و کنبیله نیز آمده و مردم عراق آن را بقر می‌نامند. در فارسی قدیم هم به آن کنبیل گفته شده است.