در زبان فارسی، واژه فتائل به کلمه فتیله اشاره دارد که ریشه در واژگان عربی داشته و در فارسی رایج شده است. فتیله در معنای اولیه، به رشتهای از مواد جاذب (مانند پنبه، کتان یا مواد مصنوعی) اطلاق میشود که وظیفه اصلی آن مکش مایعات، بهویژه سوخت مایع، به سمت بالا از طریق خاصیت مویینگی است. این ساختار ساده اما حیاتی، پایه و اساس کارکرد بسیاری از وسایل روشنایی سنتی و همچنین برخی سیستمهای صنعتی را تشکیل میدهد. اهمیت فتیله در این است که ارتباطی پایدار و پیوسته میان منبع سوخت و شعله ایجاد میکند تا احتراق به شکلی کنترلشده و مداوم صورت پذیرد.
کاربرد اصلی و شناختهشدهترین فتیله، در چراغهای نفتی و شمعها است. در این سازهها، فتیله سوخت (نفت یا پارافین) را از مخزن به سمت سر خود هدایت کرده و با حرارت اولیه، بخارات سوخت را برای ایجاد شعلهای پایدار فراهم میسازد. از منظر تاریخی، اختراع و بهینهسازی فتیلهها گامی بنیادین در تاریخ روشنایی بشر بود و امکان استفاده ایمنتر و مؤثرتر از آتش را فراهم آورد. علاوه بر کاربردهای روشنایی، فتیلهها در صنایع دیگر نیز نقش ایفا کردهاند؛ برای مثال، در سیستمهای آتشزنه (فیوز) برای ایجاد تأخیر زمانی در انفجار، یا در برخی سیستمهای گرمایشی که نیازمند سوخترسانی تدریجی هستند، استفاده میشوند.
