«شورپشت» صفتی مرکب در زبان فارسی است که به چهارپایی سرکش و نافرمان اطلاق میشود، حیوانی که زیر بار مقاومت کند و بار را بیندازد. این واژه در کاربرد مجازی به انسانهایی نسبت داده میشود که سرکش، نافرمان یا ستیزهجو هستند و از قوانین یا نظم اطاعت نمیکنند. «شورپشت» میتواند شخصیتی جنگجو و هنگامهساز را توصیف کند که همواره باعث اختلاف یا نزاع میشود. در متون کهن و ادبی، این صفت برای ایجاد تصویر زنده از افراد یا حیوانات نافرمان به کار رفته است. ویژگی اصلی آن سرکشی و نافرمانی در برابر محدودیتها یا فشارهای محیطی است که نتیجهای مخرب یا مشکلآفرین دارد. از نظر ادبی، «شورپشت» حس سرکشی، مقاومت و نافرمانی را به خوبی منتقل میکند و تصویر رفتاری قدرتمند و پرتنش ارائه میدهد. کاربرد آن در شعر و نثر برای توصیف انسان یا چارپا و حیوان سرکش و غیرقابل کنترل رایج بوده است.
شورپشت
لغت نامه دهخدا
شورپشت. [پ ُ ] ( ص مرکب ) چاروایی سرکش و نافرمان که اگر در زیر بار کشند، بار را بیندازد و اطلاق آن بر چنین آدمی مجاز است. ( بهار عجم ) ( آنندراج ). || ستیزه جو و جنگجو و هنگامه ساز. ( ناظم الاطباء ):
شوربخت و شورچشم و شورپشتی ای رقیب
این چنین گیرد نمک آن را که نشناسد نمک.محسن تأثیر.
فرهنگ عمید
سرکش، نافرمان، ستیزه جو.
فرهنگ فارسی
چاروایی سرکش و نا فرمان که اگر در زیر بار کشند ستیزه جو و جنگجو و هنگامه ساز
