دخس

دخس. [ دَ خ َ ] ( ع مص ) آماس شدن سم ستور. ( منتهی الارب ). || ( اِ ) آماسی که در سم اسب پیدا شود. من العیوب الحادثة للفرس و هو ورم یکون فی حافره. ( صبح الاعشی ج 2 ص 28 ). علتی است که در استخوان سم ستور عارض شود. ( منتهی الارب ):
دادست مرا شاه ستوری که بودلنگ
اسبی دخس و پیر کجا زنگ زند زنگ.ابوشکور.در بیت ابوشکور شاید بصورت و معنی وصفی دَخِس آمده باشد. ( یادداشت مؤلف ).
دخس. [ دُ خ َ ] ( ع اِ ) تُخَس. دلفین. ( از اقرب الموارد ). خرک ماهی و آنرا بهندی سوس گویند. ( منتهی الارب ). نوعی پستاندار دریایی از راسته شناگران که در بیشتر اقیانوسها و گاهی رودخانه ها گله وار زندگی میکنند. تیره دلفین ها مشتمل بر انواع است که از آن جمله است «بال کشنده « »بال سینه » و «فوسن » و رجوع به تخس شود.
دخس. [ دَ ] ( ع ص، اِ ) مرد فربه باریک پوست. || خرس جوان. ( منتهی الارب ) ( ناظم الاطباء ). || دیگدان. ج، دواخس. ( ناظم الاطباء ).
دخس. [ دَ ] ( ع مص ) پنهان شدن چیزی در خاک همچو دیگدان در خاکستر و از اینجاست که دیگدانهارا دواخس گویند. ( از اقرب الموارد ) ( منتهی الارب ).

پنهان شدن چیزی درخاک همچو دیگدان در خاکستر