بیماری هاری، که در زبان انگلیسی با عنوان Rabies شناخته میشود، یک عفونت ویروسی حاد و کشنده است که سیستم عصبی مرکزی انسانها و بسیاری از پستانداران دیگر را مورد تهاجم قرار داده و منجر به التهاب مغزی میشود. این بیماری از طریق ورود ویروس عامل آن به بدن، اغلب از طریق بزاق حیوان آلوده هنگام گازگرفتگی یا خراشیدگیهای عمیق، منتقل میگردد. پس از ورود، ویروس به اعصاب محیطی نفوذ کرده و از طریق آنها به سمت دستگاه عصبی مرکزی پیشروی کرده و شروع به تکثیر در بافتهای آن میکند. دوره نهفتگی این بیماری، یعنی فاصله زمانی بین ورود ویروس تا بروز علائم بالینی، معمولاً بین یک تا سه ماه متغیر است، هرچند این بازه میتواند از کمتر از یک هفته تا بیش از یک سال نیز به طول بینجامد؛ این تفاوت وابسته به فاصله فیزیکی است که ویروس باید در طول مسیر عصبها طی کند تا به مغز برسد.
علائم اولیه عفونت هاری اغلب شامل نشانههایی عمومی نظیر تب خفیف و احساس سوزش یا گزگز (پارستزی) در محل اولیه ورود ویروس به بدن میباشد. با پیشرفت بیماری و تأثیر ویروس بر سیستم عصبی، این علائم با طیفی از اختلالات شدید عصبی و رفتاری همراه میشوند. این نشانهها میتوانند شامل تهوع، استفراغ، بروز رفتارهای پرخاشگرانه و خشونتآمیز، هیجانپذیری و بیقراری کنترلنشده، هراس شدید از آب (هیدروفوبیا) به دلیل اسپاسمهای دردناک حنجره هنگام تلاش برای نوشیدن، ناتوانی در کنترل حرکت برخی اندامها، سردرگمی شدید، و در نهایت، کاهش سطح هوشیاری و به کما رفتن باشند.
متأسفانه، پس از ظاهر شدن علائم بالینی واضح بیماری هاری، مسیر پیشروی آن تقریباً همیشه به سوی مرگ بیمار ختم میشود. به همین دلیل، پیشگیری و اقدامات پس از تماس با عامل مشکوک، از جمله ایمنسازی سریع و صحیح، از اهمیت حیاتی برخوردار است. درک زمانبندی و مکانیسم نفوذ ویروس به سیستم عصبی مرکزی برای تعیین سرعت و فوریت اقدامات درمانی پیشگیرانه بسیار مهم است و بر این اساس، هرگونه تماس مشکوک با حیوانات ناقل، بهویژه در مناطق اندمیک، نیازمند توجه فوری پزشکی است.
