حسین محاملی از دانشمندان و فقیهان برجسته اسلامی در سدههای سوم و چهارم هجری قمری به شمار میرود که نام کامل او حسین بن اسماعیل بن محمد ضَبّی بغدادی بوده است. وی در سال ۲۳۵ هجری قمری در بغداد متولد شد و در محیطی علمی و فرهنگی پرورش یافت که نقش مهمی در شکلگیری شخصیت علمی او داشت. محاملی در علوم دینی، بهویژه فقه و حدیث، مهارت و جایگاه ویژهای پیدا کرد و به عنوان یکی از عالمان معتبر زمان خود شناخته شد. او در دورهای زندگی میکرد که بغداد و کوفه از مراکز مهم علمی و فقهی جهان اسلام بودند و همین امر بر رشد علمی او تأثیر بسزایی داشت. حسین محاملی مدتی به عنوان قاضی کوفه منصوب شد و در این سمت به داوری و حل مسائل حقوقی و شرعی مردم میپرداخت. جایگاه قضایی او نشاندهنده اعتماد علمی و دینی جامعه به دانش و عدالت وی بود. از جمله آثار مهم او کتاب «سنن» است که در حوزه حدیث و احکام دینی نگاشته شده و بیانگر دانش گسترده او در این زمینه است. نام او در منابعی چون «هدیة العارفین»، «اوراق صولی» و «اعلام زرکلی» آمده که همگی به اهمیت و اعتبار علمی او اشاره دارند. وی سرانجام در سال ۳۳۰ هجری قمری درگذشت و از خود میراثی علمی و فقهی بر جای گذاشت. به طور کلی، حسین محاملی از عالمان برجسته اسلامی و قاضی کوفه بود که در حوزه فقه و حدیث نقش مهمی ایفا کرده است.
حسین محاملی
لغت نامه دهخدا
حسین محاملی. [ ح ُ س َ ن ِ م َ م ِ ] ( اِخ ) ابن اسماعیل بن محمد ضبی بغدادی قاضی کوفه بود. وی در 235 هَ. ق. بزاد و در 330 هَ. ق. درگذشت. او راست: کتاب سنن.( هدیة العارفین ج 1 ص 305 ) ( اوراق صولی ص 26 و 230 ) ( اعلام زرکلی چ 1 ص 246 ) ( رجال حبیب السیر ص 156 و 157 ).
فرهنگ فارسی
ابن اسماعیل ابن محمد ضبی بغدادی قاضی کوفه بود اوراست کتاب سنن