عبارت «الفقیر لایملک» جملهای عربی است که به معنای فقیر مالک چیزی نیست یا فقیر دارایی و تملک حقیقی ندارد به کار میرود. این عبارت هم میتواند معنایی اقتصادی و اجتماعی داشته باشد و هم معنایی اخلاقی و عرفانی. در معنای ظاهری، اشاره به حال کسی دارد که از مال و دارایی محروم است و چیزی در اختیار ندارد. اما در کاربردهای اخلاقی و عرفانی، «الفقیر» گاه به انسانی فروتن اشاره دارد که دلبستگی به مالکیت و دنیا ندارد و خود را محتاج و وابسته به خدا میداند. در این معنا، «لایملک» نشاندهنده رهایی از تملک، تعلق و دلبستگیهای مادی است. این تعبیر در متون حکمی و عرفانی برای تأکید بر توکل، قناعت و بینیازی درونی به کار میرود. بنابراین، «الفقیر لایملک» هم بیانگر فقر ظاهری است و هم کنایهای از فقر اختیاری و معنوی.
الفقیر لایملک
لغت نامه دهخدا
الفقیر لایملک. [ اَ ف َ رُ ی َ ل ِ ] ( ع جمله اسمیه ) یعنی شخص فقیر مالک چیزی نیست: گفت... هر که از مال وقف چیزی بدزدد قطعش لازم نیاید: الفقیر لایملک، هرچه درویشان راست وقف مسکینان است. ( گلستان سعدی ).
فرهنگ فارسی
یعنی شخصی فقیر مالک چیزی نیست
