ابوالنجم بن خیر بدر معتضدی

[ویکی فقه] بَدْرِ مُعْتَضِدی، ابوالنجم بن خیر (مق ۶ رمضان ۲۸۹ق /۱۴ اوت ۹۰۲م )، از امرا و نزدیکان بلندپایه معتضد خلیفه عباسی بود.
پدرش خیر از موالی متوکل عباسی بود. بدر نخست به خدمت یکی از غلامان موفق عباسی درآمد و سپس به دستگاه معتضد پیوست و در آن جا به سرعت ترقی کرد و چنان به معتضد وابسته گردید که وی را بدر معتضدی خواندند. مقارن فعالیت سیاسی و نظامی بدر معتضدی، یکی از امرای وابسته به طولونیان مصر به نام بدر و معروف به حمامی (نک: ه د، بدر حمامی ) به عراق آمد و مصدر مشاغل مهم نظامی شد. برخی از مورخان، زندگی این دو را با یکدیگر خلط کرده، و بعضی کارهای هر یک را به دیگری نسبت داده اند. به هر حال، چون معتمد عباسی در رجب ۲۷۹ درگذشت و معتضد خلافت یافت، بی درنگ ریاست شرطه بغداد را به بدر داد (که این ریاست را مربوط به پایان دوره موفق و آغاز عصر معتمد دانسته است ).
فرماندهی کل سپاه
از گزارش های نویسندگان و شواهد مختلف پیداست که بدر از همان اوایل خلافت معتضد، فرماندهی کل سپاه را نیز در دست گرفت و نامش بر عَلَم ها و سپرها نقش گردید. قاسم فرزند عبیدالله بن سلیمان وزیر، کاتب بدر در مقام سپهسالاری بود و در میان سپاهیان به نیابت از او حاضر می شد. بدر علاوه بر سپهسالاری، در برخی از امور کشوری نیز دخالت مستقیم داشت؛ به رسیدگی امور خراج و ضیاع و مَعاون پرداخت، همچنین آورده اند که به دستور خلیفه، بدر در دیوان مظالم خاصه، و عبیدالله بن سلیمان وزیر در دیوان مظالم عامه می نشست.
خلط بدر حمامی با بدر معتضدی
ابن عساکر در ذیل احوال بدر حمامی آورده است که وی در ۲۸۳ق برای بازداشت عمر بن عبدالعزیز بن ابی دلف از اصفهان، مأمور آن دیار شد، اما این حادثه مربوط به بدر معتضدی است، نه بدر حمامی. چه بدر حمامی در این تاریخ به تصریح مورخان، به ویژه مورخان شامی - مصری در دمشق بود، وانگهی ابن اثیر همانند این واقعه را به تفصیل بیشتر به بدر معتضدی نسبت داده، و آورده است که بدر مأمور بازداشت بکر بن عبدالعزیز شد و او نیز عیسی نوشهری، والی اصفهان را بر این کار گمارد. البته ابن عساکر در همین گزارش، روایت جحظه درباره بدر معتضدی را نیز به بدر حمامی نسبت داده، در حالی که این بدر هرگز سپهسالار معتضد نبوده است، اما بقیه گزارش او به درستی مربوط به بدر حمامی است.
حکومت بر فارس
...