جمع موضوعی

[ویکی فقه] جمع موضوعی به معنی رفع تنافی در ناحیه موضوعات احکام، در ادله متعارض است.
جمع موضوعی، مقابل جمع حکمی و به معنای ایجاد سازگاری میان ادله متعارض به وسیله رفع تنافی در ناحیه موضوع آنها است مانند: جمع بین عام و خاص، مطلق و مقید و مجمل و مبین.برای مثال، دلیل عام می گوید: " اکرم العلما " و دلیل خاص می گوید: " لا تکرم الفساق منهم "، حال اگر به مفاد عام عمل شود، اکرام تمام علما، چه فاسق و چه غیر فاسق، واجب می گردد و این به خلاف مفاد خاص است که، حرمت اکرام فاسقان می باشد. برای رفع تنافی و جمع بین دو دلیل می توان گفت: " اکرم العلما، الا الفساق منهم " که به آن جمع موضوعی می گویند؛ یعنی به کمک این جمع، دایره شمول موضوع " اکرم العلما " محدود شده و عالمان فاسق از تحت آن خارج می شود؛ بنا بر این از طریق تصرف در موضوع دلیل عام، تنافی از بین می رود.

💡 رده‌بندی دهدهی دیوئی یک سیستم طبقه‌بندی موضوعی کتابخانه‌ای است. این سیستم رده‌بندی براساس نگرش فلسفی و کلی-جزئی تدوین شده و همه دانشها را دربر می‌گیرد. رده دیوئی صرفاً با اعداد کدگذاری شده (۱۰ رده اصلی ← ۱۰۰ رده فرعی ← ۱۰۰۰ رده جزئی) و به کمک اعداد اعشاری (با هزاران زیر رده موضوعی) گسترش می‌یابد.

💡 خسرو سینایی در سال‌های پایانی عمر خود فیلم چندانی نساخت و می‌گفت: «نمی‌گذارند فیلمم را بسازم… مهم نیست فیلم چه موضوعی دارد، آنها می‌خواهند عده‌ای را از گود خارج کنند و فقط یک عده خاصی را داشته باشند که زیاد هم حرف نزنند».

💡 تعلیق قضاوت یک فرایند ادراکی و استدلال ذهن است که در آن فرد ضمن نتیجه‌گیری اخلاقی، از قضاوت خودداری می‌کند. نقطه مقابل تعلیق قضاوت، قضاوتِ زود هنگام است. در حالی‌که پیش‌داوری، شامل نتیجه‌گیری و تصمیم‌گیری قبل از داشتن اطلاعات کافی در زمینهٔ موضوعی می‌باشد، «تعلیق قضاوت» مستلزم داشتن صبر برای دستیابی به تمام واقعیت‌های موجود در مورد آن رخداد، قبل از هرگونه تصمیم‌گیری است.