جمع بین مطلق و مقید

[ویکی فقه] جمع بین مطلق و مقید رفع تنافی میان مدلول دلیل مطلق و دلیل مقید است.
جمع بین مطلق و مقید، به معنای ایجاد سازگاری و رفع تنافی میان مدلول دلیل مطلق و مدلول دلیل مقید است، مثل این که دلیل مطلقی بگوید: " ان ظاهرت اعتق رقبة؛ اگر ظهار کردی باید یک بنده آزاد کنی " که شامل رقبة مؤمن و کافر می شود، و دلیل مقید بگوید: " لا تعتق رقبة کافرة "؛ آزاد نمودن بنده کافر، صحیح نیست "؛ در این صورت، دو حکم مختلف وجود دارد که یکی بر جواز عتق مطلق رقبه چه مؤمن و چه کافر و دیگری بر عدم جواز عتق رقبه کافر دلالت می کند و میان این دو حکم تنافی و ناسازگاری است.در این قبیل موارد که نمی توان به مفاد هر دو حکم عمل کرد، به ناچار باید حکم مطلق را به وسیله حکم مقید قید زد و چنین نتیجه گرفت که مقصود از عتق در دلیل اول، عتق مطلق رقبه نیست، بلکه عتق رقبه مؤمن مراد است.

💡 شانهای بوالعجب صفت ماست در جهان گه مطلق زمانه و گه در قلاده‌ایم

💡 ذات مطلق کان برون بود از مکان و از زمان شد مقید در مکان و در زمان آمد پدید

💡 هفت آیت حاجبین و زلف و مژه ات بی پرده بیان ذات مطلق کرده

💡 تا مرد ز خود فانی مطلق نشود اثبات به نفی او محقق نشود

💡 دفعِ همه غم است و دوایِ همه مرض معجونِ زندگانی مطلق کدام می

💡 چشم دولت سحر مطلق می‌کند روح شد منصور اناالحق می‌کند