«تقیید انواعی» اصطلاحی در علم اصول فقه است و به معنای محدود کردن یک مفهوم کلی از جهت نوع یا صنف آن میباشد. وقتی حکمی به صورت مطلق بیان میشود، شامل همه انواع و گروههای آن مفهوم است. اما اگر دلیل دیگری بیاید و یکی از این انواع را از شمول آن حکم خارج کند، این عمل را «تقیید انواعی» میگویند. در اینجا محدودیت بر اساس نوع یا صنف وارد میشود، نه بر افراد مشخص. مثلاً اگر گفته شود «دانشمند را گرامی بدار»، این حکم همه دانشمندان را در بر میگیرد. سپس اگر گفته شود «دانشمندان فاسق را گرامی مدار»، در واقع یک نوع خاص از دانشمندان از حکم قبلی خارج شدهاند. این خروج یک گروه کلی از زیر حکم مطلق، همان تقیید انواعی است. در این روش، موضوع همچنان کلی باقی میماند اما یکی از انواع آن حذف میشود. تقیید انواعی در مقابل «تقیید افرادی» قرار دارد که در آن افراد خاصی خارج میشوند نه یک نوع کلی. این مفهوم برای فهم دقیق احکام و جلوگیری از تعارض ظاهری میان ادله بسیار مهم است.
تقیید انواعی
دانشنامه اسلامی
[ویکی فقه] تقیید انواعی به خارج کردن مفهومی کلّی از شمول یک مفهوم مطلق اطلاق می شود.
تقیید انواعی، مقابل تقیید افرادی و به معنای خارج کردن مفهومی کلی صنف یا نوعی از انواع از تحت شمول مفهوم مطلق است. بنابراین تقیید مطلق به لحاظ صنف و یا نوع، که از مفاهیم کلی است، تقیید انواعی نام دارد؛ مثل آن که دلیل مطلق بگوید: «اکرم العالم» که وجوب اکرام را بر همه اصناف عالمان، چه عالمان نحو، چه عالمان صرف و چه غیر آنها و چه علمای فاسق و چه غیر فاسق شامل نموده، و پس از آن دلیل دیگری بگوید: «لاتکرم الفساق من العلما»؛ فساق در اینجا صنف خاصی از علما هستند که از شمول مطلق (العالم) خارج شده اند.
