اسم الت

( اسم آلت ) اسم آلت. [ اِ م ِ ل َ ] ( ترکیب اضافی، اِ مرکب ) در عربی اسم آلت بر دو قسم است: مشتق و غیرمشتق. اسم آلت مشتق از ثلاثی متعدی بنا شود و آن را سه وزن است مِفعَل ْ چون: مصبغ، مبرد. مِفْعَلة چون: مکنسة، مرملة. مِفْعال چون: مفتاح، مقراض. لکن این اوزان قیاسی نیست. اما اسم آلت از غیرمشتق، وزن های مختلفی دارد که غیرمنضبط است، چون جرس و سِکّین.
در فارسی چون خواهند از فعلی اسم آلت سازند به آخر ریشه فعل ( صورت امر ) «ه » افزایند: ماله ازمال ( مالیدن )، استره از استر ( استردن )، رنده از رند( رندیدن )، تابه از تاب ( تابیدن، تافتن )، دمه از دم ( دمیدن )، کوبه از کوب ( کوبیدن، کوفتن )، سمبه از سمب ( سمبیدن ).

( اسم آلت ) در عربی اسم آلت بر دو قسم است مشتق و غیر مشتق. اسم آلت مشتق از ثلاثی متعدی بنا شود و آنرا سه وزن است مفعل چون مصبغ مبرد مفعله چون مکنسه مرمله مفعال چون مفتاح و مقراض لکن این اوزان قیاسی نیست. اما اسم آلت از غیر مشاق وزن های مختلفی دارد که غیر منضبط است. چون جرس و سکین.

[ویکی فقه] اسم آلت. اسم آلت اسم دلالت کننده بر ابزار کار است.
اسمی که به کمک آن، اثر فاعل به مفعول می رسد، و به بیان دیگر، اسمی که دلالت بر ابزار کار می کند، اسم آلت نامیده می شود.
از مصادیق مشتق اصولی
اسم آلت از مصادیق مشتق اصولی است و به دو شکل می آید: اسم آلت مشتق؛ اسم آلت جامد.
← اسم آلت مشتق
۱. ↑ الفصول الغرویة فی الاصول الفقهیة، اصفهانی، محمد حسین، ص۵۸.
...

💡 من بتی را قبله می‌سازم که در دیر و حرم اسم او را مؤمن و ترسا به تمکین می‌برند

💡 (در ترکی قبل از اینکه پسوندی به اسمی خاص اضافه شود، آپاستروف استفاده می‌شود.)

💡 ازان شراب که چون از خودت خلاص دهد نه اسم و رسم گذارد تو را نه ننگ ونه نام

💡 1- بجاى كذاى اول، اسم ماه گذاشته را بگويد و در عوض كذاى دوم، اسم ماه نو راببرد.

💡 به سر شور نای و به دل شور جام و چنگ نه در فکر اسم و رسم نه در بند نام و ننگ

💡 چون شاهد و مشهود یکی دیدم و دانست در مذهب من اسم همه عین مسماست