عنکبوتهراسی که با عنوان آراخن فوبیا نیز شناخته میشود، یکی از انواع هراسهای خاص محسوب میگردد که در آن فرد ترس شدید و غیرمنطقی از عنکبوتها و دیگر گونههای مرتبط مانند کژدمها دارد. آمارها نشان میدهد این اختلال بین ۳/۵ تا ۶/۱ درصد از جمعیت عمومی را تحت تأثیر قرار داده است. در روانپزشکی، یکی از روشهای مؤثر برای درمان این اختلال، درمان از طریق مواجههسازی تدریجی است که در سالهای اخیر با بهرهگیری از فناوری واقعیت مجازی و نمایش تصاویر عنکبوتها انجام میپذیرد.
افراد مبتلا به عنکبوتهراسی معمولاً رفتارهای اجتنابی گستردهای از خود نشان میدهند؛ بهگونهای که ممکن است مسیر خود را تغییر دهند تا از رویارویی با عنکبوت پرهیز کنند. در صورت مشاهدهٔ عنکبوت در محیط خانه، واکنشهایی نظیر فریاد زدن، فرار کردن یا به اصطلاح خشکشانزدن و ناتوانی در حرکت رخ میدهد. آنها غالباً قادر به مقابلهٔ مستقیم با عنکبوت نیستند و برای مدیریت موقعیت، به کمک دیگران متوسل میشوند. در مواردی که فرد تنها باشد، حتی ممکن است ترجیح دهد محیط را کاملاً ترک کند تا مجبور به مواجهه با عنکبوت نشود.
دلایل دقیق شکلگیری این هراس هنوز به طور قطعی مشخص نیست؛ با این حال، یکی از نظریههای مطرح در این زمینه، تبیین فرگشتی است. بر اساس این دیدگاه، ترس از عنکبوتها ممکن است راهکاری برای بقا در دوران گذشته باشد؛ چرا که اجداد انسان با پرهیز از این موجودان، شانس بقا و تولیدمثل خود را افزایش میدادند. اگرچه بیشتر عنکبوتها برای انسانها خطر جانی ندارند، این هراس میتواند فعالیتهایی مانند اردو زدن، پیادهروی در طبیعت، بازدید از باغوحش یا حتی شرکت در رویدادهای ورزشی در فضای باز را برای افراد مبتلا با محدودیت جدی مواجه کند.
{arachneophobia/ arachnophobia} [روان شناسی] ترس مرضی از عنکبوت
عنکبوت هراسی ( انگلیسی: Arachnophobia, arachnephobia از یونانی: ἀράχνη، آراخنه, «عنکبوت» و φόβος، فوبوس, «ترس» ) یکی از هراس های ویژه که شامل ترس از عنکبوت و دیگر عنکبوتیان مانند کژدم هاست. یکی از روش های درمان مبتلایان به عنکبوت هراسی در روان پزشکی، درمان از طریق مواجهه با تصویر مجازی عنکبوتیان است. عنکبوت هراسی در بین ۳٫۵ تا ۶٫۱ درصد جمعیت دیده می شود.
اگر شما ترس از عنکبوت داشته باشید، احتمالاً از راه خود منحرف خواهید شد تا با عنکبوت تماسی نداشته باشید. اگر عنکبوتی را در خانه تان پیدا کنید احتمالاً یکی از این دو کار را انجام خواهید داد: جیغ زدن و فرار کردن یا در جایتان خشکتان می زند. ممکن است خودتان قادر نباشید عنکبوت را به دام بیندازید یا بکشید، بنابراین برای رهایی از این شرایط به اعضای خانواده یا یک دوست کمک می گیرید. اگر شما تنها باشید در واقع ممکن است ترجیح دهید خانه را ترک کنید تا بخواهید با آن عنکبوت مواجه شوید.
در نهایت ممکن است خودتان را در تلاش برای دور شدن از عنکبوت ها محدود کنید. سفرهای پیاده روی و چادر زدن ممکن است برای شما دشوار یا غیرممکن باشد. شما حتی ممکن است دغدغه بازدید از باغ وحش یا شرکت در ورزش هایی که خارج از محدوده زندگی است را داشته باشید.
کارشناسان هنوز مطمئن نیستند دلایل ترس از عنکبوت چیست. با این حال چند نظریه وجود دارد. یکی از رایج ترین نظریه ها توسط روانشناسان فرگشتی مطرح شده است. این دیدگاه نشان می دهد که ترس از عنکبوت یک روش بقا برای اجداد ما بود. علی رغم اینکه اغلب عنکبوت ها سمی هستند، با این حال اکثر آن ها برای انسان تهدیدی نیستند. ترس از عنکبوت احتمالاً باعث بقاء و تولیدمثل انسان می شود.
دیگر روانشناسان ادعا می کنند بسیاری از حیوانات مانند ببرها و کروکدیل ها برای انسان های اولیه بیشتر تهدیدکننده بودند. با این حال ترس از این حیوانات معمول نیست؛ بنابراین این روانشناسان معتقدند به احتمال فراوان ترس از عنکبوت بیشتر بر اساس باورهای فرهنگی نسبت به ماهیت عنکبوت ها است.
مثل همه فوبیاهای خاص، ترس از عنکبوت اغلب با روان درمانی به خصوص تکنیک های شناختی – رفتاری، معالجه می شود. درمان شناختی – رفتاری ( CBT ) بر روی قطع افکار خودکار منفی تمرکز دارد که با ترس از شیء یا موقعیت مرتبط است و آن ها را با افکار منطقی تری عوض می کند. روش های مورد استفاده ممکن است شامل موارد زیر باشند: