[ویکی فقه] تبادر غیر به سبقت معنایی غیر از مستعملٌ فیه، به ذهن شنونده لفظ بدون قرینه اطلاق می شود.
تبادر غیر، از علایم مجاز بوده و به این معنا است که لفظ در معنایی استعمال شود، ولی از آن لفظ، غیر آن معنا به ذهن تبادر کند. تبادر غیر، دلیل بر این است که استعمال لفظ در آن معنا مجازی است، مانند: استعمال لفظ «اسد» در انسان شجاع، که از لفظ اسد، غیر انسان شجاع به ذهن تبادر می کند.
جملات نمونه از منابع مختلف جمع آوری شده است، اگر صحیح نیست یا توهین آمیز است، لطفا گزارش دهید.
💡 در درس نود و دوم معرفت نفس فرمود: (ارباب عداد و حروف گفته اند حروف را در هرعالم صورتى است و نيكو گفته اند مثلا قلم نزد ما تبادر مى يابد به آلتى چوبين ياآهنين كه كاتب در دست مى گيرد و بدان مى نويسد و لوح به آن قطعه سنگ سياه و ياتخته سياه و كاغذ و غير واسطه نگارش است قلم و هر كه پذيرنده نقش و نگار و خط وكتابت است لوح است.
💡 خلاصه، چاره اى جز اين نيست كه در اين آيه ارث راحمل بر ارث به مالى كنيم نه نبوّت و امثال آن، تا لفظ ((يرثنى )) به معناى حقيقى -كه از آن به اذهان تبادر مى كند - حمل شود؛ زيرا در اينجا قرينه اى براىحمل آن به نبوّت ونظير آن نيست؛ بلكه به قدر كافى در خود آيه شريفه براى ارادهمعناى حقيقى، قرائنى وجود دارد.
💡 و اين اسلام كه آن دو درخواست كردند، غير اسلاممتداول، و غير آن معنائى است كه از اين لفظ به ذهن ما تبادر ميكند، چون اسلام داراىمراتبى است، بدليل اينكه در آيه ! (اذ قال له ربه اسلمقال اءسلمت ) الخ، ابراهيم (عليه السلام ) را با اينكه داراى اسلام بود، باز امر ميكندبه اسلام، پس مراد به اسلامى كه در اينجا مورد نظر است، غير آن اسلامى است كه خودآن جناب داشت، و نظائر اين اختلاف مراتب در قرآن بسيار است.
💡 (ربنا و اجعلنا مسلمين لك و من ذريتنا امة مسلمة لك ) الخ، در اين معنا هيچ حرفى نيستكه اسلام به آن معنائى كه بين ما از لفظ آن فهميده مى شود، و بذهن تبادر ميكند، اولينمراتب عبوديت است،
💡 وقتى كه سخن از زكات به ميان مى آيد همان زكات معروف كه بهاموال تعلق مى گيرد به ذهن انسان تبادر پيدا مى كندامّا با توجه به معناى واقعى زكاتكه عبارت است از پاك كردن و رشد و نموّ پيدا كردن، مى بينيم كه به نعمت هاى مختلفمادى و معنوى در شرع مقدس زكات تعلق گرفته كه نمونه اى از آن ها را بيان مى كنيم:
💡 از مجموع معانى كه درباره سنة آمده، آنچه به ذهن تبادر مى كند، ((مشخص كردن يكحالت و يك قالب براى چيزى است )) يا به عبارت ديگر ((چيزى را براى يك كاربردآماده كردن.)) يا ظابطه اى مشخص براى عملى )).
