اوضاع سیاسی اجتماعی و فرهنگی شیعه در غیبت صغری
اوضاع سیاسی، اجتماعی و فرهنگی شیعه در غیبت صغری اثر حسن حسینزاده شانهچی به بررسی یکی از مقاطع حساس و سرنوشتساز تاریخ تشیع میپردازد؛ دورهای نزدیک به یک قرن که با آغاز غیبت امام دوازدهم(عج) در سال ۲۶۰ هجری قمری شروع میشود و با درگذشت آخرین نائب خاص آن حضرت در سال ۳۲۹ هجری قمری پایان مییابد. این اثر که به زبان فارسی و در سال ۱۳۸۶ شمسی نگاشته شده، به سبب پرداختن به شرایط تاریخی و فکری شیعه در این برههی مهم، جایگاه ویژهای در مطالعات تاریخی و کلامی دارد. نویسنده در این کتاب کوشیده است با تکیه بر منابع معتبر و تحلیلهای مستند، تصویری جامع و مستدل از وضعیت جامعه شیعی در دوران غیبت صغری ارائه دهد.
کتاب با مقدمهای از مؤلف آغاز میشود که در آن به معرفی منابع مورد استفاده و روش پژوهشی خود میپردازد. وی در این مقدمه توضیح میدهد که در طرح مباحث، تنها به روایتهای تاریخی موثق و دادههای قابل اعتماد بسنده کرده و از هرگونه گزارش ضعیف یا ناپایدار پرهیز نموده است. چینش مطالب در این اثر بهگونهای است که خواننده بهتدریج با اصول و زمینههای لازم برای درک رویدادهای سیاسی، فرهنگی و اجتماعی آن عصر آشنا میشود. این انسجام ساختاری موجب گردیده تا کتاب، علاوه بر ارزش پژوهشی، به عنوان منبعی آموزشی و تحلیلی برای پژوهشگران تاریخ اسلام و اندیشه شیعی نیز قابل استفاده باشد.
در پنج فصل اصلی کتاب، مؤلف بهصورت گامبهگام مباحث بنیادین این دوره را بررسی کرده است. دو فصل نخست، نقش مقدمهای دارند و برای ورود به مباحث اصلی آماده میسازند. فصل اول به تبیین ماهیت «مسألهی غیبت»، چالشهای اعتقادی ناشی از آن و تلاشهای ائمه اطهار(ع) در آمادهسازی جامعه شیعه برای پذیرش این رخداد اختصاص دارد. در فصل دوم، فضای عمومی و سیاسی جهان اسلام در عصر غیبت صغری ترسیم میشود تا موقعیت خاص شیعه در میان دیگر جریانهای اسلامی بهتر فهمیده شود. در ادامهی کتاب، فصول بعدی به تحلیل روابط سیاسی، وضعیت اجتماعی و تحول فرهنگی شیعیان در این مقطع تاریخی میپردازد و از این رهگذر، تصویری روشن و منسجم از یکی از تأثیرگذارترین دورههای تفکر و تاریخ تشیع ارائه مینماید.
دانشنامه اسلامی
[ویکی نور] اوضاع سیاسی، اجتماعی و فرهنگی شیعه در غیبت صغری اثر حسن حسین زاده شانه چی، دوره نزدیک به یک صد ساله که با غیبت امام دوازدهم(عج) در 260ق آغاز و با درگذشت آخرین نائب، به سال 329ق ختم می گردد را، معرفی می نماید.
کتاب به زبان فارسی و در سال 1386ش نوشته شده است.
پرداختن به یکی از مقاطع حساس تاریخ شیعه که در سیر تفکر اعتقادی و سیاسی شیعی به شدت تأثیرگذار بوده، باعث اهمیت کتاب شده است.
کتاب با مقدمه مؤلف در معرفی منابع مورد استفاده وی، آغاز شده و در طرح مطالب، سعی شده است تا براساس اطلاعات تاریخی قابل اعتماد و معتبر، تصویری از اوضاع سیاسی، اجتماعی و فرهنگی این دوره در پنج فصل ارائه شود، لذا مباحث به گونه ای ترتیب یافته که تمامی مباحث ضروری را در خود جای دهد، بدین شکل که:
در دو فصل نخست، با طرح مباحث مقدماتی، سعی شده تا زمینه ورود به اصل بحث فراهم گردد. از این رو فصل اول، به بحث هایی درباره مسأله غیبت، مشکلات آن و تلاش های ائمه(ع) جهت زمینه سازی در جامعه شیعه برای مواجه با این پدیده اختصاص یافته و فصل دوم، فضای کلی و عمومی جهان اسلام در عصر غیبت صغری را به تصویر کشیده است، تا درک بهتری از موقعیت جامعه شیعه در عصر مورد نظر، در جهان اسلام، به دست آید.
[ویکی فقه] اوضاع سیاسی اجتماعی و فرهنگی شیعه در غیبت صغری (کتاب). «اوضاع سیاسی، اجتماعی و فرهنگی شیعه در غیبت صغری» اثر حسن حسین زاده شانه چی، دوره نزدیک به یک صد ساله که با غیبت امام دوازدهم عجّل الله فرجه الشریف در ۲۶۰ ق آغاز و با درگذشت آخرین نائب، به سال ۳۲۹ ق ختم می گردد را، معرفی می نماید.
کتاب به زبان فارسی و در سال ۱۳۸۶ ش نوشته شده است. پرداختن به یکی از مقاطع حساس تاریخ شیعه که در سیر تفکر اعتقادی و سیاسی شیعی به شدت تاثیرگذار بوده، باعث اهمیت کتاب شده است.
ساختار
کتاب با مقدمه مؤلف در معرفی منابع مورد استفاده وی، آغاز شده و در طرح مطالب، سعی شده است تا براساس اطلاعات تاریخی قابل اعتماد و معتبر، تصویری از اوضاع سیاسی، اجتماعی و فرهنگی این دوره در پنج فصل ارائه شود، لذا مباحث به گونه ای ترتیب یافته که تمامی مباحث ضروری را در خود جای دهد، بدین شکل که: در دو فصل نخست، با طرح مباحث مقدماتی، سعی شده تا زمینه ورود به اصل بحث فراهم گردد. از این رو فصل اول، به بحث هایی درباره مساله غیبت، مشکلات آن و تلاش های ائمه علیه السّلام جهت زمینه سازی در جامعه شیعه برای مواجه با این پدیده اختصاص یافته و فصل دوم، فضای کلی و عمومی جهان اسلام در عصر غیبت صغری را به تصویر کشیده است، تا درک بهتری از موقعیت جامعه شیعه در عصر مورد نظر، در جهان اسلام، به دست آید. فصول بعدی، به مباحث سیاسی، اجتماعی و فرهنگی جامعه شیعه پرداخته و در هر بخش، شاخصه هایی که نشان دهنده وضعیت شیعیان در زمینه های مذکور است، مورد توجه قرار گرفته است؛ چنان که در بحث اوضاع سیاسی، از فعالیت های سیاسی دولت ها، احزاب و شخصیت های شیعی بحث و گفتگو شده و در بخش وضعیت فرهنگی، از مراکز علمی، دانشمندان و دستاوردهای فرهنگی و علمی سخن به میان آمده است. مؤلف معتقد است، بی شک ذکر مطالب مذکور، که به لحاظ موضوعی متنوع می باشند، در راستای به تصویر کشیدن چهره جامعه شیعی در عصر غیبت صغری از ابعاد فوق الذکر، بسیار مفیده بوده است.
← منابع کتاب
پیش از ورود به مباحث اصلی، فصل اول، مطالبی جهت آشنایی با موضوع مورد بحث و شرایط زمانی و مکانی آن به لحاظ تاریخی ارائه کرده و در ادامه، نگاهی کلی به مساله غیبت و موقعیت شیعه در آستانه وقوع آن افکنده است. لذا برای دست یافتن به سابقه اندیشه غیبت در فرهنگ اسلامی، به بررسی و تحقیق در زمینه غیبت در روایات و اندیشه آن در فرقه های شیعی و اسلامی، تالیفات در موضوع غیبت تا پیش از آغاز آن، زمینه های آمادگی جامعه شیعی در مواجهه با این پدیده و دوران زندگانی امام یازدهم علیه السّلام و سال های نخستین زندگانی امام دوازدهم عجّل الله فرجه الشریف پرداخته است. تحولاتی که در عرصه سیاسی و فرهنگی جهان اسلام در دوران غیبت صغری به وقوع پیوست، بر جامعه شیعه بی تاثیر نبود و در پاره ای موارد می توان تاثیرات مثبت و منفی این تحولات را به طور مستقیم بر جامعه شیعه مشاهده کرد، از این رو، نویسنده در دوم، در چهار بخش، برای شناخت دقیق تر و بهتر وضعیت شیعه در این عصر، نگاهی اجمالی به وضعیت جهان اسلام در این دوران افکنده است: وضعیت سیاسی، وضعیت دینی و علمی، حوزه های فعال علمی و فعالیت ها و دستاوردها. موضع گیری سیاسی شیعه امامی در عصر غیبت صغری، مبنی بر دوری گزیدن از هر گونه حرکت و فعالیت سیاسی بود، امام دیگر فرقه های شیعی، در عرصه های سیاسی، فعالیت های گسترده ای داشتند که در سوم، به اختصار به گوشه ای از وضعیت سیاسی دو فرقه زیدیه و اسماعیلیه و دولت هایشان، در کنار بررسی وضعیت سیاسی شیعیان امامی اشاره شده است.
← جغرافیای انسانی شیعه در عصر غیبت
...
