مرجعیت فقها در عصر غیبت

[ویکی فقه] عصر غیبت، زمان امامت امام مهدی (عجّل الله فرجه الشریف) است که به دو قسمت غیبت صغری و غیبت کبری تقسیم می شود. بعد از غیبت صغری عصر مرجعیت فقیهان شیعه فرا می رسد. در این دوره فقها جانشینان امامان معصوم می شدند و به حل و فصل امور شیعیان پرداختند.
واژه مرجعیت از توقیع شریف امام مهدی (علیه السّلام) گرفته شده است. امام در پاسخ به این سؤال که در حوادث به چه کسی مراجعه کنیم، نوشتند: «و اما الحوادث الواقعه فارجعوا فیها الی رواه حدیثنا. فانهم حجتی علیکم و انا حجه الله.»
طوسی، محمد بن حسن، کتاب الغیبه، ص۲۹۱.
حوزه بغداد به دست شیخ مفید (۳۳۶-۴۱۳. ق) درخشید و پس از وی سیدمرتضی (۳۵۵-۴۱۳ ق) رئیس حوزه بغداد شد و سپس شیخ طوسی زعیم حوزه شد.
سبحانی، جعفر، موسوعه طبقات الفقهاء، ج۲ از مقدمه، ص۲۷۷.
در این دوره در شهرهای مختلف شیعه نشین عالمان و فقیهانی متعدد می زیسته اند، اما کسانی که در سمت مرجعیت و زعامت شیعه، محل رجوع عالمان بلاد بوده اند، عبارتند از:
← شیخ صدوق
...

💡 O چون انسان ها، نيازهاى موسمى و اجتماعى و غير ثابتى دارند، بايد علاوه بر دستورات كلّى و ثابت، در شرايط مختلف دستورات جديدى صادر شود، همان گونه كه پزشك نسخه هاى خود را در شرايط گوناگون بيمار تغيير مى دهد و در زمان ما مسائل جديد را فقها در چارچوب قوانين كلّى و ثابت براى مسلمين تعيين مى نمايند.

💡 ارباب لغت و فقها در معنی کلمهٔ نکاح شدیداً اختلاف دارند و این اختلاف بر محور چهار قول دور می‌زند:

💡 شگفت اين است كه وفات اين فقها در فاصله اى بسيار كم نسبت به يكديگر واقع شد بهطورى كه مورخان سال 95 را كه بيشترين فقها در آنسال بدرود حيات گفتند سنة الفقهاء ناميدند. (376)

💡 در موضوع رهن، احكام و فروعى در رابطه با ولايت فقيه وجود دارد كه فقها در ((كتابرهن ))(774) ذكر فرموده اند و نياز به تفصيل آنها نيست واهل علم مى توانند مراجعه كنند.

💡 از گفتار محقق نامبرده چنين استفاده مى شود كه وظيفه حفظ نظم كه در حقيقت ولايت زعامت ورهبرى است از وظايف قطعيّه فقها در زمان غيبت هرچند از طريق امور حسبيه نه ولايت عامه مىباشد، بنابر اين، شمول توقيع شريف نسبت به آن روشنتر خواهد شد.(473)

💡 فقها در كتاب مُفَلَّس (709) گفته اند كه حاكم شرع ولايت بر تحجير مفلَّس (مديونىكه اموالش از بين رفته ) دارد؛ يعنى مى تواند او را از تصرّف در باقيمانده اموالش منعبنمايد و سپس به صورت عادلانه بين غرما (طلبكاران ) تقسيم كند.