کنکه ٔ هندی

کنکه هندی. [ ک َ ن َ ک َ ی ِ هَِ ] ( اِخ ) اسم او را «منکه » نیز نوشته اند و حتی برخی مانند ابن ابی اصیبعه «کنکه » و «منکه » را دو تن ذکر کرده و از کتب منسوب به کنکه قسمتی را به نخستین و دسته ای را به دومین نسبت داده اند. لیکن این هر دو اسم یک تن و اصح ضبطها نیز کنکه است که قابل انطباق بر اسم هندی می باشد. وی از منجمان و پزشکان گندی شاپور و از کسانی است که به مباشرت مترجمان، کتبی را به فارسی یا عربی درمی آورد. کنکه در قرن دوم و اوائل قرن سوم هجری می زیست.وی به فرمان هارون الرشید به بغداد خوانده شد و در خدمت خلیفه وظیفه و راتبه خاص داشت و از آل برمک نیز برخوردار بود. کنکه چند کتاب طبی و نجومی را به مباشرت مترجمان از هندی به پهلوی یا به عربی درآورد و ازآن جمله است «کتاب السموم » منسوب به «شاناق » یکی ازدانشمندان و اطباء قدیم هند. ( از تاریخ علوم عقلی در تمدن اسلامی صص 87 - 88 ). قاضی ساعد اندلسی از کتاب الوف ابومعشر بلخی آرد که کنکه در علم نجوم مقدم همه علمای هند در قرون قدیمه است. ( یادداشت به خط مرحوم دهخدا ). او راست: کتاب نمودار در اعمار و کتاب اسرارالموالید و کتاب القرانات الکبیر و کتاب القرانات الصغیر. ( ابن الندیم ). مؤلف کشف الظنون آرد، کنکة الهندی از قدمای منجمین است و اسرار الموالید از اوست. ( کشف الظنون ج 1 ص 84 ). و رجوع به تاریخ الحکماء ابن قفطی و فهرست ابن الندیم و عیون الانباء ج 2 ص 32 شود.

💡 تو چه دیدستی هنوز از طول و عرض ملک او کنکه در سدره‌ست هم آن را نداند منتها

💡 چشم ازین جوهر همی برداشت نتوان از بها کنکه بی چشمست بفروشد به یک جو جوهری