واحه بیشه
واژه «واحه بیشه» به منطقهای جغرافیایی در غرب عربستان سعودی اشاره دارد که به صورت یک ناحیه حاصلخیز و دارای منابع آب در دل مناطق خشک و بیابانی شکل گرفته است. این واحه در حدود چهل کیلومتری بالای مدار ۲۰ درجه عرض شمالی و در امتداد وادیای به همین نام گسترده شده است و از نظر جغرافیایی موقعیتی مهم در شبهجزیره عربستان دارد. وادی بیشه از سرچشمههایی در شرق شهر ابها و در کوهستانهای غربی عسیر آغاز میشود و مسیر آن تا حدود ۶۵۰ کیلومتر به سمت شمال ادامه پیدا میکند. در ادامه مسیر، این وادی به وادی رنیه متصل میشود و سپس شاخههای مختلف آن به سمت وادی تثلیث و وادی دواسِر گسترش مییابند و شبکهای از جریانهای آبی را تشکیل میدهند. شاخههایی مانند هِرجاب و تَرج از شرق و غرب وارد این وادی میشوند و در جنوب منطقه واحه بیشه به آن میپیوندند و جریان آب آن را تقویت میکنند. همچنین وادی بَتالَه در بخش مرکزی این واحه به وادی بیشه متصل میشود و نقش مهمی در تغذیه منابع آبی این ناحیه دارد. از نظر تاریخی، نام بیشه در متون و اشعار عربی اولیه نیز ذکر شده است، هرچند گاهی با مناطق مشابه در تهامه عسیر اشتباه گرفته شده است. بر اساس گزارشهای جغرافیدانان و منابعی مانند یاقوت حموی، این منطقه در برخی دورهها جزو سرزمین یمن نیز به شمار رفته است. واحه بیشه به دلیل موقعیت طبیعی خود، دارای پوشش گیاهی و منابع آبی نسبی در مقایسه با مناطق اطراف بیابانی بوده و اهمیت زیستی و تاریخی داشته است. در مجموع، واژه «واحه بیشه» به یک ناحیه جغرافیایی مهم در غرب عربستان اطلاق میشود که ترکیبی از ویژگیهای وادی، جریانهای آبی و سکونتپذیری در دل مناطق خشک را در خود دارد.
مترادفها
واحه، آبادی
دانشنامه اسلامی
[ویکی فقه] بیشه، واحه ای در غرب عربستان که حدود چهل کیلومتر بالای مدار ۲۰ عرض شمالی کشیده شده است.
بیشه، واحه ای در غرب عربستان که حدود چهل کیلومتر به موازاتِ وادیی به همین نام، بالای مدار ۲۰ عرض شمالی کشیده شده است. (یاقوت حموی آن را جزو سرزمین یمن نام برده است ). سرچشمه های وادی بیشه در شرق اَبها، در کوهستانهای عَسیرغربی قرار دارند، و بستر آن حدود ۶۵۰ کیلومتر به سمت شمالِ محل اتصال آن به وادی رَنیِه ادامه یافته، از آنجا شاخابها به هم می پیوندند و به سمت داخل، به سوی وادیِ تَثْلیث و وادی دَواسِر برمی گردند. هِرْجاب و تَرج، شاخابهائی که به ترتیب از شرق و غرب می آیند، در جنوب این واحه به وادی بیشه می ریزند، و وادی بَتالَه در مرکز واحه به وادی بیشه می پیوندد. اولین شاعران عرب بیشه را غالباً ذکر کرده اند، اما گاهی آن را با وادی و آبادی بَیْشْ در تهامة عسیر خلط کرده اند.
← شتر و خرمای معروف بیشه
(۱) محمدبن عبدالله ابین بلهید، صحیح الاخبار، قاهره ۱۳۷۰ـ۱۳۷۳.
(۲) ابن حائک، صفة جزیرة العرب، چاپ د. ه مولر، لیدن ۱۸۸۴ـ۱۸۹۱.
(۳) قواد حمزه، فی بلاد عسیر، قاهره ۱۳۷۰/۱۹۵۱.
(۴) عمررضا کحاله، جغرافیة شبه جزیرة العرب، دمشق ۱۳۶۴، یاقوت حموی، معجم البلدان، چاپ فردیناند ووستنفلد، لایپزیگ ۱۸۶۶ـ۱۸۷۳.