مدرسه بلخیه
مدرسه بلخیه یکی از مدارس مهم حنفی در دمشق بود که در نیمه اول قرن ششم هجری تأسیس شد و در کنار جامع دمشق قرار داشت. در گذشته به نامهای «خربة الکنیسه» یا «دار ابی الدرداء» نیز شناخته میشد. این مدرسه توسط امیر ککز دقاقی پس از سال ۵۲۵ هجری برای تدریس شیخ برهانالدین ابوالحسن علی بن حسن بلخی، از فقهای برجسته حنفی، ساخته شد و به همین دلیل به بلخیه نام گرفت. پس از ابوالحسن بلخی، پسرش شمسالدین و چند تن از بزرگان دیگر حنفی، از جمله قاضی عزیزالدین ابوعبدالله محمد علوی سنجاری، در این مدرسه تدریس میکردند. پس از او، فرزندش کمالالدین ابوالفضائل عبداللطیف تا استیلای مغولان بر دمشق مسئول تدریس بود. با فروکش کردن فتنه مغول، دوباره حلقههای درس و بحث در بلخیه برقرار شد. از میان مدرسان مشهور آن دوره میتوان به رشیدالدین اسماعیل حنفی دمشقی، معروف به ابن المعلّم، اشاره کرد که تا سال ۶۷۴ هجری در مدرسه بلخیه به تدریس اشتغال داشت. این مدرسه نقش مهمی در نشر فقه حنفی و تربیت علمای دمشق داشت و به عنوان مرکز علمی معتبر شناخته میشد.
دانشنامه اسلامی
[ویکی فقه] بلخیّه، مدرسه، از مدارس حنفی دمشق در نیمه اول قرن ششم.
این مدرسه، که در کنار جامع دمشق قرار داشته، در قدیم به «خربة الکنیسه» یا «دار ابی الدَّرداء» معروف بوده است.
سازنده و انگیزه ساخت
به نوشته نعیمی دمشقی (متوفی ۹۷۸)، این مدرسه را امیر ککز دقاقی، پس از ۵۲۵، برای تدریس شیخ برهان الدین ابوالحسن علی بن حسن بلخی معروف به برهان بلخی • (متوفی ۵۴۸)، از فقهای حنفیه شام، دایر کرد و ظاهراً ازینرو نیز بلخیّه نام گرفت.
← ابن عساکر و مدرسه بلخیه
پس از ابوالحسن بلخی، پسرش شمس الدین و چندتن دیگر از بزرگان حنفی، از جمله قاضی عزیزالدین ابوعبداللّه محمد علوی سنجاری، در بلخیّه تدریس می کردند.
پس از سنجاری، فرزندش کمال الدین ابوالفضائل عبداللطیف تا استیلای مغولان بر دمشق (۶۵۸) عهده دار تدریس در بلخیه بود.
پس از فروخفتن فتنه مغول، باردیگر حلقه درس و بحث در بلخیّه دایر شد.
از میان مدرّسان مشهور این دوره می توان از رشیدالدین اسماعیل حنفی دمشقی، معروف به ابن المعلّم، نام برد که تا ۶۷۴ در بلخیّه به تدریس اشتغال داشته است.