متشابه شانی

[ویکی فقه] متشابه شانی، آیه مقتضی تشابه به حسب ذات را می گویند.
برخی از قرآن پژوهان برای متشابهات تقسیم خاصی در نظر گرفته اند. متشابهات از نظر آنان دو گونه اند:
← متشابه شانی
۱. ↑ فتح/سوره۴۸، آیه۱۰.
فرهنگ نامه علوم قرآنی، برگرفته از مقاله «متشابه شانی».
...

💡 پس جا دارد در معناى محكم و متشابه، در اين آيه بحث شود تا ببينيم منظور از آن چيست ؟ وكدام دسته از آيات به اين معنا محكم و كدام به اين معنا متشابه است، و در معناى آن مفسرينمتجاوز از ده قول دارند.

💡 بعضى ديگر گفته اند: تاءويل آيه متشابه يكى از معانى همان آيه است، كه غير از خداو يا غير از خدا و راسخين در علم كسى از آن آگاه نيست، البته اين معنا با ظاهر لفظمخالفت ندارد.

💡 پنجم اينكه محكمات قرآن، آن معارفى است كه دليلى واضح دارد، مانند آيات مربوط بهتوحيد و قدرت و حكمت خدا، و آيات متشابه عبارت است از آياتى كهقبول و فهم معارف آن نيازمند به تاءمل و تدبر است.

💡 و احتياج انسان به تشخيص مقدمات عقليه حقه از مقدمات باطله و سپس تمسك كردن بهآنچه كه حق است عينا مثل احتياجى است كه انسان به تشخيص آيات و اخبار محكمه از آيات واخبار متشابه و سپس تمسك به آنچه محكم است دارد، و نيزمثل احتياجى است كه انسان به تشخيص اخبار صحيح از اخبار جعلى و دروغى دارد كهاينگونه اخبار يكى دو تا هم نيست.

💡 از اينجا روشن مى شود كه مراد از پيروى از آيات متشابه، پيروى عملى است، نهپيروى ايمانى، و پيروى عملى از متشابه هم وقتى مذموم است كه بدون رجوع به محكمباشد چون پيروى آن بعد از رجوع به محكم، ديگر پيروى متشابه نيست بلكه پيروىمحكم و عملى صحيح است نه مذموم.

💡 و خواننده عزيز توجه نمود كه اين توجيه، لازمه بعضى ازاقوال گذشته است، يكى از آنها قولى بود كه متشابه رااز اين جهت متشابه مى دانست كهمشتمل بر تاءويلى است كه دسترسى به فهم آن نيست.